Dewastacja gruntów to bardzo silne, często całkowite i trudne lub niemożliwe do odwrócenia zniszczenie powierzchni ziemi. Obejmuje takie przekształcenia, które powodują utratę dotychczasowych funkcji terenu, np. rolniczych, leśnych, przyrodniczych lub krajobrazowych.
W pytaniach egzaminacyjnych słowo „całkowite” oraz „nieodwracalne zniszczenie” jest najważniejszą wskazówką, że chodzi o dewastację, a nie zwykłą degradację.
Typowe przyczyny dewastacji
Do dewastacji gruntów może dochodzić w wyniku:
- działalności górniczej, szczególnie górnictwa odkrywkowego,
- tworzenia wyrobisk, hałd i zwałowisk,
- eksploatacji kopalin,
- składowania odpadów przemysłowych,
- silnego zanieczyszczenia chemicznego gleby,
- niekontrolowanych prac ziemnych i budowlanych.
Dewastacja a degradacja
Degradacja oznacza pogorszenie właściwości środowiska, np. spadek żyzności gleby, zanieczyszczenie lub erozję. Teren zdegradowany często można jeszcze przywrócić do użytkowania po odpowiednich zabiegach.
Dewastacja jest pojęciem mocniejszym — oznacza zniszczenie tak duże, że teren traci swoje funkcje w sposób głęboki, a czasem nieodwracalny.
Przykład
Jeżeli kopalnia odkrywkowa usuwa warstwę gleby, roślinność i zmienia rzeźbę terenu, pozostawiając głębokie wyrobisko, mamy do czynienia z dewastacją powierzchni ziemi.
Zapamiętaj
- degradacja = pogorszenie stanu środowiska,
- dewastacja = bardzo silne, często całkowite zniszczenie,
- po działalności górniczej konieczna może być rekultywacja gruntów, czyli przywracanie wartości użytkowej lub przyrodniczej terenu.