Dziura ozonowa
Słownik kwalifikacji CHM.05 - Ocena stanu środowiska, planowanie i realizacja zadań w ochronie środowiska
Co to jest dziura ozonowa?
Dziura ozonowa to znaczne zmniejszenie ilości ozonu w stratosferze, szczególnie obserwowane nad obszarami polarnymi. Nie oznacza dosłownej „dziury” w atmosferze, lecz obszar, w którym warstwa ozonowa jest silnie przerzedzona.
Związek z promieniowaniem UV i tlenem
W stratosferze promieniowanie ultrafioletowe rozbija cząsteczki tlenu:
- cząsteczka tlenu O₂ pochłania promieniowanie UV,
- rozpada się na pojedyncze atomy tlenu O,
- atom tlenu łączy się z O₂, tworząc ozon O₃.
Ozon pochłania część szkodliwego promieniowania UV, chroniąc organizmy żywe. Gdy równowaga między tworzeniem i rozpadem ozonu zostaje zaburzona, dochodzi do ubytku ozonu.
Główne przyczyny dziury ozonowej
Najważniejszą przyczyną są związki chemiczne zawierające chlor i brom, zwłaszcza dawne freony stosowane m.in. w aerozolach i urządzeniach chłodniczych. Pod wpływem promieniowania UV uwalniają one rodniki chlorowe, które niszczą cząsteczki ozonu.
Skutki dziury ozonowej
- większy dopływ promieniowania UV-B do powierzchni Ziemi,
- wzrost ryzyka nowotworów skóry i chorób oczu,
- uszkodzenia roślin i fitoplanktonu,
- zaburzenia ekosystemów.
Ważne na egzaminie
Hasła: stratosfera, promieniowanie UV, tlen i ozon należy kojarzyć ze zjawiskami ozonowymi. W podanym pytaniu poprawną odpowiedzią jest dziura ozonowa, a nie kwaśne deszcze, efekt cieplarniany ani smog fotochemiczny.