Gleby zanieczyszczone metalami ciężkimi zawierają nadmierne ilości pierwiastków takich jak ołów, kadm, rtęć, cynk, miedź, nikiel czy chrom. Metale te są trwałe, nie ulegają szybkiemu rozkładowi i mogą kumulować się w glebie oraz organizmach żywych.
Dlaczego są niebezpieczne?
Metale ciężkie mogą być pobierane przez rośliny, a następnie trafiać do łańcucha pokarmowego ludzi i zwierząt. Szczególnie niebezpieczne jest wykorzystywanie takich gleb do produkcji żywności, paszy lub materiału siewnego.
Skutki zanieczyszczenia gleb metalami ciężkimi:
- toksyczne działanie na rośliny i mikroorganizmy glebowe,
- obniżenie żyzności gleby,
- ryzyko skażenia płodów rolnych,
- zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt,
- możliwość przemieszczania zanieczyszczeń z pyłem lub wodą.
Zalecane zagospodarowanie
Dla gleb silnie zanieczyszczonych metalami ciężkimi nie zaleca się upraw przeznaczonych do spożycia ani użytkowania pastwiskowego. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zadarnianie i zadrzewienie.
Takie zagospodarowanie:
- ogranicza pylenie i erozję gleby,
- zmniejsza spływ powierzchniowy zanieczyszczeń,
- stabilizuje metale ciężkie w miejscu skażenia,
- wyłącza teren z produkcji żywnościowej,
- poprawia funkcje ochronne i krajobrazowe terenu.
Przykład egzaminacyjny
Jeśli gleba jest silnie zanieczyszczona metalami ciężkimi, nie należy przeznaczać jej pod zboża, pastwiska ani produkcję materiału siewnego. Właściwą odpowiedzią jest zadarnianie i zadrzewienie, ponieważ ogranicza ono rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń i zmniejsza ryzyko ich wejścia do łańcucha pokarmowego.