W Państwowym Monitoringu Środowiska zbieranie i analiza danych prowadzone są w trzech podstawowych obszarach: presji, stanu oraz oceny. To ważny schemat porządkujący informacje o środowisku i pozwalający ustalić, co wpływa na środowisko, jaki jest jego aktualny stan oraz jakie wnioski wynikają z zebranych danych.
1. Presje
Presje to oddziaływania człowieka lub procesów gospodarczych na środowisko. Obejmują m.in. emisję zanieczyszczeń do powietrza, odprowadzanie ścieków, wytwarzanie odpadów, hałas, pobór wód czy przekształcanie powierzchni ziemi.
Przykład: zakład przemysłowy emituje pyły i gazy do atmosfery — jest to presja na jakość powietrza.
2. Stan
Stan środowiska oznacza rzeczywistą jakość elementów środowiska, ustalaną na podstawie pomiarów i badań. Dotyczy np. jakości powietrza, wód powierzchniowych i podziemnych, gleby, hałasu lub promieniowania.
Przykład: pomiar stężenia dwutlenku siarki w powietrzu pokazuje stan jakości powietrza w danym miejscu i czasie.
3. Ocena
Ocena polega na interpretacji wyników monitoringu. Dane porównuje się z normami, poziomami dopuszczalnymi lub klasyfikacjami jakości środowiska. Na tej podstawie określa się, czy stan środowiska jest dobry, czy występują przekroczenia i jakie działania naprawcze mogą być potrzebne.
Zapamiętaj
W pytaniach egzaminacyjnych poprawny zestaw obszarów PMŚ to zawsze: presja – stan – ocena. Nie należy mylić ich z pojęciami takimi jak emisja, imisja, jakość, ilość czy prognoza, ponieważ mogą one występować w monitoringu, ale nie tworzą podstawowego trójpodziału PMŚ.