Równowaga biologiczna to względnie stabilny stan biocenozy lub ekosystemu, w którym liczebność organizmów oraz zależności między nimi utrzymują się na poziomie umożliwiającym prawidłowe funkcjonowanie całości.
Nie oznacza to braku zmian. Populacje organizmów stale się zmieniają, ale zmiany te nie prowadzą do załamania układu.
Co sprzyja równowadze biologicznej?
Najważniejszym czynnikiem jest duża różnorodność gatunkowa. Im więcej gatunków występuje w biocenozie, tym więcej powiązań pokarmowych i ekologicznych. Dzięki temu ekosystem jest odporniejszy na zakłócenia.
Przykład: jeśli jeden gatunek roślinożercy zmniejszy liczebność, drapieżniki mogą korzystać z innych źródeł pokarmu. W ubogiej gatunkowo biocenozie zanik jednego gatunku może zaburzyć cały układ.
Dlaczego mała liczba gatunków osłabia równowagę?
Biocenozy ubogie gatunkowo są mniej stabilne, ponieważ:
- mają prostsze łańcuchy pokarmowe,
- są bardziej podatne na choroby i inwazje gatunków obcych,
- trudniej kompensują utratę jednego elementu,
- szybciej reagują załamaniem na suszę, zanieczyszczenie lub działalność człowieka.
Ważne dla egzaminu
Równowaga biologiczna w biocenozie najczęściej występuje wtedy, gdy obecna jest znacząca różnorodność gatunków. Brak konsumentów I rzędu lub konsumentów wyższych rzędów oznacza zaburzenie struktury troficznej, a nie stabilność.