Ruchy masowe to przemieszczanie się materiału skalnego, zwietrzeliny lub gleby w dół stoku pod wpływem siły ciężkości. Woda bardzo często przyspiesza te procesy, ponieważ zwiększa masę gruntu i zmniejsza jego stabilność.
Główne przyczyny
Do ruchów masowych dochodzi szczególnie tam, gdzie występują:
- strome stoki,
- silne opady lub roztopy,
- podcięcie stoku przez rzekę, morze albo działalność człowieka,
- brak roślinności stabilizującej grunt,
- warstwy skalne ułożone zgodnie ze spadkiem stoku,
- wstrząsy lub drgania.
Przykłady ruchów masowych
Najważniejsze typy to:
- osuwisko – szybkie zsuwanie się mas gruntu lub skał po powierzchni poślizgu,
- spełzywanie – bardzo powolne przemieszczanie się gruntu w dół stoku,
- spływ błotny – płynięcie silnie nawodnionej masy błota i rumoszu,
- obryw – nagłe oderwanie i spadanie fragmentów skał.
Znaczenie środowiskowe
Ruchy masowe powodują niszczenie pokrywy glebowej, zmianę rzeźby terenu, zasypywanie dolin i koryt rzecznych oraz zagrożenie dla ludzi i infrastruktury. W ochronie środowiska ważne jest rozpoznawanie terenów zagrożonych i ograniczanie działań zwiększających ryzyko, np. wycinania lasów na stokach lub niewłaściwego odprowadzania wód opadowych.
Jak je ograniczać?
Ryzyko zmniejsza się przez utrzymywanie roślinności, budowę systemów odwodnienia, stabilizację skarp, tarasowanie stoków oraz zakaz zabudowy na terenach szczególnie podatnych na osuwanie lub spływy.