Samooczyszczanie wód
Słownik kwalifikacji CHM.05 - Ocena stanu środowiska, planowanie i realizacja zadań w ochronie środowiska
Czym jest samooczyszczanie wód?
Samooczyszczanie wód to naturalny proces zmniejszania ilości zanieczyszczeń w rzece, jeziorze lub innym zbiorniku wodnym. Zachodzi dzięki współdziałaniu procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych. Najważniejsze znaczenie ma rozkład substancji organicznych przez mikroorganizmy, który wymaga obecności tlenu rozpuszczonego.
Główne procesy samooczyszczania
Do samooczyszczania wód należą m.in.:
- rozcieńczanie zanieczyszczeń przez wodę odbiornika,
- sedymentacja zawiesin,
- utlenianie związków organicznych,
- rozkład biologiczny przez bakterie i inne mikroorganizmy,
- pobieranie biogenów przez rośliny wodne,
- sorpcja części zanieczyszczeń w osadach dennych.
Rola tlenu
Tlen rozpuszczony jest kluczowy dla przebiegu samooczyszczania. Mikroorganizmy zużywają go podczas rozkładu materii organicznej. Im większe zanieczyszczenie organiczne, tym większe zapotrzebowanie na tlen, czyli wyższe BZT. Jeżeli tlenu zaczyna brakować, procesy tlenowe słabną, a mogą pojawić się procesy beztlenowe, powodujące pogorszenie jakości wody i nieprzyjemny zapach.
Od czego zależy skuteczność samooczyszczania?
Skuteczność zależy od przepływu rzeki, temperatury, natlenienia, ilości zanieczyszczeń, głębokości, prędkości nurtu oraz obecności organizmów wodnych. Rzeki płytkie, szybkie i dobrze napowietrzone zwykle mają większą zdolność samooczyszczania niż wody stojące.
W praktyce stan samooczyszczania ocenia się m.in. przez analizę tlenu rozpuszczonego, BZT5 i bilansu tlenowego.