Samozapłon hałd pokopalnianych to zjawisko samoczynnego nagrzewania się i zapalenia materiału zgromadzonego na hałdzie, najczęściej odpadów górniczych zawierających resztki węgla, piryt lub inne składniki podatne na utlenianie.
Dlaczego hałdy mogą się zapalać?
Do samozapłonu dochodzi, gdy w hałdzie jednocześnie występują:
- materiał palny, np. drobne frakcje węgla,
- dostęp tlenu z powietrza,
- ciepło powstające podczas powolnego utleniania,
- struktura z pustkami umożliwiającymi przepływ powietrza.
Proces początkowo przebiega powoli, ale przy słabym odprowadzaniu ciepła temperatura wewnątrz hałdy rośnie. Po przekroczeniu temperatury zapłonu może dojść do pożaru wewnętrznego.
Metoda zapobiegania
W pytaniach egzaminacyjnych jako właściwą metodę zapobiegania samozapłonowi wskazuje się prasowanie, czyli zagęszczanie wysypywanego materiału.
Zagęszczanie ogranicza ilość wolnych przestrzeni w hałdzie, a więc zmniejsza dopływ tlenu do wnętrza zwałowiska. Mniejsza ilość tlenu spowalnia procesy utleniania i ogranicza ryzyko nagrzewania się materiału.
Dlaczego nie stałe zraszanie wodą?
Stałe zraszanie może chwilowo obniżać temperaturę, ale nie jest podstawową metodą profilaktyczną. Może też powodować powstawanie odcieków, wypłukiwanie zanieczyszczeń i problemy ze statecznością hałdy.
Zapamiętaj
Na egzaminie: samozapłon hałd pokopalnianych → prasowanie/zagęszczanie materiału → ograniczenie dostępu tlenu.