Spływ błotny to gwałtowny ruch mas ziemi, zwietrzeliny, gliny, piasku, rumoszu skalnego i wody w dół stoku. Powstaje najczęściej na stokach o dużym nachyleniu, gdy grunt zostaje silnie nasiąknięty wodą po obfitych opadach, roztopach lub nagłym dopływie wody.
Jak powstaje?
Woda wnika w grunt i zmniejsza jego spoistość oraz tarcie między cząstkami. Materiał stokowy traci stabilność i zaczyna płynąć w dół jako gęsta, błotnista masa. Spływ może przemieszczać się szybko i niszczyć glebę, roślinność, drogi, zabudowania oraz cieki wodne.
Cechy rozpoznawcze
- występuje na stromych stokach,
- wymaga dużego nasycenia gruntu wodą,
- ma charakter płynięcia, a nie powolnego przesuwania,
- może transportować błoto, kamienie, gałęzie i rumosz skalny,
- często pojawia się po ulewach lub roztopach.
Różnica względem podobnych procesów
Spływ błotny nie jest tym samym co spełzywanie, które zachodzi bardzo powoli. Różni się też od osuwiska, gdzie masa gruntu przesuwa się zwykle po wyraźnej powierzchni poślizgu. Nie należy go mylić z erozją wgłębną, czyli pogłębianiem koryta przez płynącą wodę.
Znaczenie w ochronie środowiska
Spływy błotne są zagrożeniem naturalnym. Mogą powodować degradację gleb, zamulanie rzek i zbiorników, niszczenie siedlisk oraz szkody infrastrukturalne. Ryzyko ogranicza się przez zalesianie stoków, utrzymywanie roślinności, właściwe odwodnienie terenu i unikanie zabudowy w strefach zagrożonych.