Czym są substancje biogenne?
Substancje biogenne to związki chemiczne niezbędne do życia i wzrostu organizmów. W ochronie wód najczęściej mówi się o związkach azotu i fosforu, ponieważ ich nadmiar może prowadzić do eutrofizacji.
Najważniejsze biogeny w wodach
Do substancji biogennych zalicza się m.in.:
- azotany,
- azotyny,
- jony amonowe,
- fosforany,
- związki organiczne azotu i fosforu.
W małych ilościach są potrzebne organizmom wodnym. Problem pojawia się wtedy, gdy do jeziora, rzeki lub zbiornika trafia ich zbyt dużo.
Skąd biogeny trafiają do wód?
Najważniejsze źródła to:
- nawozy mineralne stosowane na polach,
- nawozy naturalne, np. gnojowica i obornik,
- ścieki komunalne,
- spływy z terenów rolniczych,
- odcieki z gospodarstw i terenów zurbanizowanych.
Szczególnie groźny jest spływ po intensywnych opadach, gdy niewykorzystane przez rośliny składniki nawozowe są wymywane do rowów, cieków i jezior.
Znaczenie w ochronie środowiska
Kontrola ilości biogenów jest ważna przy ocenie jakości wód powierzchniowych. Wysokie stężenie związków azotu i fosforu świadczy o ryzyku zakwitu glonów, deficytu tlenu oraz pogorszenia warunków życia organizmów wodnych.
W praktyce ograniczanie dopływu biogenów polega m.in. na racjonalnym nawożeniu, utrzymywaniu stref buforowych przy ciekach i właściwym oczyszczaniu ścieków.