Substancje kancerogenne to czynniki rakotwórcze, czyli takie, które mogą powodować lub zwiększać ryzyko powstawania nowotworów. Mogą występować w środowisku pracy, powietrzu, glebie, wodzie, odpadach oraz materiałach budowlanych.
Przykłady czynników kancerogennych
Do znanych czynników kancerogennych należą m.in.:
- azbest,
- benzen,
- wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, czyli WWA,
- niektóre metale ciężkie i ich związki, np. chrom(VI), kadm, arsen,
- dym tytoniowy,
- niektóre pyły przemysłowe.
Drogi narażenia
Czynniki rakotwórcze mogą przedostawać się do organizmu przez:
- drogi oddechowe, np. pyły i pary,
- skórę,
- przewód pokarmowy,
- kontakt z zanieczyszczonym środowiskiem.
W przypadku azbestu najważniejszą drogą narażenia jest wdychanie włókien azbestowych.
Znaczenie w ochronie środowiska i BHP
Rozpoznanie substancji kancerogennych jest ważne przy ocenie ryzyka zawodowego, gospodarowaniu odpadami niebezpiecznymi oraz planowaniu działań ograniczających emisję zanieczyszczeń. Praca z takimi substancjami wymaga ograniczania pylenia lub emisji, stosowania środków ochrony indywidualnej i przestrzegania procedur bezpieczeństwa.
Ważne rozróżnienie
Określenie kancerogenne oznacza rakotwórcze. Nie należy go mylić z określeniem teratogenne, które oznacza działanie uszkadzające płód lub powodujące wady rozwojowe.