Tlenki azotu (NOx) to zbiorcze określenie gazowych związków azotu i tlenu, głównie tlenku azotu(II) NO oraz dwutlenku azotu NO₂. Są ważnymi zanieczyszczeniami powietrza ocenianymi w monitoringu środowiska.
Źródła emisji NOx
Najważniejsze źródła tlenków azotu to procesy spalania paliw w wysokiej temperaturze, m.in.:
- transport samochodowy,
- energetyka i ciepłownictwo,
- przemysł,
- lokalne kotłownie,
- spalanie paliw w silnikach i piecach.
W sezonie grzewczym emisja NOx może wzrastać przez większe zużycie paliw do ogrzewania, ale w sezonie pozagrzewczym istotnym źródłem pozostaje transport.
Znaczenie dla środowiska i zdrowia
Tlenki azotu:
- podrażniają drogi oddechowe,
- uczestniczą w tworzeniu smogu fotochemicznego,
- przyczyniają się do powstawania ozonu troposferycznego,
- biorą udział w powstawaniu kwaśnych opadów,
- mogą wpływać negatywnie na roślinność i ekosystemy.
Ocena wyników pomiarów
Stężenia NOx w powietrzu często podaje się w µg/m³. Aby ocenić, czy występuje przekroczenie, porównuje się wynik pomiaru z poziomem dopuszczalnym.
Przykład: jeśli dopuszczalny poziom NOx wynosi 30 µg/m³, a wynik pomiaru 36 µg/m³, to przekroczenie wynosi:
- różnica: 36 - 30 = 6 µg/m³,
- procent przekroczenia: 6 / 30 × 100% = 20%.
Wynik oznacza, że stężenie NOx jest o 20% wyższe od poziomu dopuszczalnego.