Czym jest zakwaszenie gleb?
Zakwaszenie gleb to proces obniżania odczynu gleby, czyli spadku wartości pH. Im niższe pH, tym gleba jest bardziej kwaśna. Zjawisko to może mieć przyczyny naturalne albo antropogeniczne, czyli wynikające z działalności człowieka.
Naturalne przyczyny zakwaszenia
Do naturalnych czynników zakwaszających gleby należy przede wszystkim dekompozycja substancji organicznej. Podczas rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych powstają m.in. kwasy organiczne oraz dwutlenek węgla, który w wodzie glebowej tworzy słaby kwas węglowy. Produkty te mogą obniżać pH gleby.
Naturalnemu zakwaszeniu sprzyjają także:
- duże opady i wymywanie kationów zasadowych, np. wapnia, magnezu i potasu,
- obecność kwaśnej skały macierzystej,
- rozkład ściółki leśnej, szczególnie iglastej.
Przyczyny antropogeniczne
Człowiek może przyspieszać zakwaszanie gleb przez:
- emisję tlenków siarki i azotu prowadzącą do kwaśnych opadów,
- nadmierne stosowanie niektórych nawozów mineralnych,
- zanieczyszczenia przemysłowe i komunikacyjne.
Znaczenie dla środowiska
Zakwaszenie gleb ogranicza dostępność wielu składników pokarmowych dla roślin, np. fosforu, wapnia i magnezu. Może też zwiększać rozpuszczalność metali ciężkich, przez co stają się bardziej dostępne dla organizmów. W rolnictwie gleby kwaśne często wymagają wapnowania, czyli zabiegu podnoszącego pH.
Klucz egzaminacyjny
Jeżeli pytanie dotyczy naturalnego czynnika zakwaszenia gleby, poprawną odpowiedzią jest zwykle dekompozycja substancji organicznej, a nie emisja tlenków siarki czy stosowanie nawozów mineralnych.