Gaz płynny propan-butan to mieszanina lekkich węglowodorów, głównie propanu C₃H₈ i butanu C₄H₁₀. Jest znany także jako LPG. Otrzymuje się go m.in. podczas przeróbki ropy naftowej oraz oczyszczania gazu ziemnego.
Skład gazu płynnego
Podstawowymi składnikami gazu propan-butan są:
- propan C₃H₈,
- butan C₄H₁₀.
Normy jakościowe mogą dopuszczać niewielkie ilości innych węglowodorów, np. pentanu C₅H₁₂, ale tylko do określonej granicy. W pytaniu egzaminacyjnym podano, że zawartość pentanu może wynosić maksymalnie 1%.
Jak sprawdzać zgodność z normą?
Należy porównać skład produktu z wymaganiami normy:
1. sprawdzić, czy głównymi składnikami są propan i butan,
2. sprawdzić, czy zawartość pentanu nie przekracza wartości dopuszczalnej,
3. zwrócić uwagę, czy w mieszaninie nie występują składniki niewymienione jako dopuszczalne, np. metan lub etan, jeśli norma ich nie przewiduje.
Przykład interpretacji
Jeżeli produkt zawiera:
- 50% propanu,
- 49,5% butanu,
- 0,5% pentanu,
to spełnia wymaganie dotyczące pentanu, ponieważ 0,5% ≤ 1%. Taki produkt odpowiada normie, jeżeli pozostałą część stanowią węglowodory podstawowe, czyli propan i butan.
Znaczenie w kontroli jakości
Kontrola składu gazu płynnego jest ważna, ponieważ nadmiar cięższych węglowodorów, takich jak pentan, może pogarszać właściwości użytkowe paliwa, np. odparowanie i spalanie. W przemyśle chemicznym zgodność składu z normą jest podstawą dopuszczenia produktu do obrotu.