Koksowanie to niepożądany proces tworzenia się stałych, węglowych osadów z ciężkich składników ropy naftowej lub produktów naftowych pod wpływem wysokiej temperatury. W instalacjach destylacji rurowo-wieżowej szczególnie groźne jest koksowanie surowca pozostającego w rurach pieca rurowego.
Dlaczego dochodzi do koksowania?
W piecu rurowym ropa naftowa jest intensywnie ogrzewana przed wprowadzeniem do kolumny destylacyjnej. Jeżeli nastąpi awaria pomp tłoczących surowiec, przepływ ropy przez rury ustaje lub silnie maleje. Surowiec pozostający w nagrzanych rurach może wtedy ulec przegrzaniu i rozkładowi termicznemu.
Skutkiem jest powstawanie:
- osadów koksowych na ściankach rur,
- zwężenia przekroju rur,
- pogorszenia wymiany ciepła,
- wzrostu oporów przepływu,
- ryzyka przegrzania i uszkodzenia rur pieca.
Postępowanie awaryjne
W przypadku zaniku tłoczenia ropy należy wyłączyć palniki pieca, aby przerwać dopływ ciepła. Następnie zgromadzony w rurach surowiec usuwa się, najczęściej przez wypchnięcie go parą wodną do kolumny destylacyjnej.
Celem tego działania nie jest dalsza prawidłowa destylacja ani regulacja ciśnienia, lecz przede wszystkim usunięcie gorącego surowca z rur pieca, aby nie dopuścić do tworzenia się koksu.
Znaczenie eksploatacyjne
Zapobieganie koksowaniu jest ważne dla bezpieczeństwa i ciągłości pracy instalacji. Zanieczyszczone koksem rury wymagają czyszczenia, powodują postoje technologiczne i mogą prowadzić do poważnych awarii pieca.