Co to jest nitrator?
Nitrator to aparat chemiczny przeznaczony do prowadzenia reakcji nitrowania, czyli wprowadzania grupy nitrowej -NO2 do związku organicznego. W przemyśle chemicznym nitrator stosuje się m.in. przy otrzymywaniu nitrobenzenu z benzenu.
Budowa i wyposażenie
Typowy nitrator jest zbiornikiem reakcyjnym wyposażonym w:
- mieszadło – zapewnia równomierne wymieszanie benzenu i mieszaniny nitrującej,
- płaszcz chłodzący lub wężownicę – odprowadza ciepło reakcji,
- króćce do dozowania surowców,
- układ pomiaru temperatury,
- instalację odprowadzania lub pochłaniania oparów.
Dlaczego kolejność czynności jest ważna?
Nitrowanie benzenu jest reakcją egzotermiczną, czyli wydziela ciepło. Zbyt szybkie dozowanie mieszaniny nitrującej lub brak chłodzenia może spowodować gwałtowny wzrost temperatury, pogorszenie jakości produktu, a nawet sytuację niebezpieczną.
Prawidłowa sekwencja działań operatora obejmuje zwykle:
1. wprowadzenie benzenu do nitratora,
2. uruchomienie mieszadła,
3. uruchomienie przepływu wody chłodzącej,
4. równomierne dozowanie mieszaniny nitrującej.
Znaczenie dla egzaminu
W zadaniach egzaminacyjnych należy pamiętać, że mieszanie i chłodzenie muszą być zapewnione przed rozpoczęciem dozowania mieszaniny nitrującej. Dozowanie reagentów bez mieszania lub bez chłodzenia jest błędem technologicznym i zagrożeniem BHP.