Pobieranie próbek materiałów sypkich
Słownik kwalifikacji CHM.06 - Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych w przemyśle chemicznym
Pobieranie próbek materiałów sypkich ma na celu uzyskanie próbki reprezentatywnej, czyli takiej, która możliwie wiernie odzwierciedla właściwości całej partii materiału. Dotyczy to np. nawozów, soli, rud, surowców mineralnych, granulatów lub proszków.
Zasada reprezentatywności
Materiał sypki może być niejednorodny: różnić się uziarnieniem, wilgotnością, składem chemicznym lub stopniem zbrylenia. Dlatego próbki należy pobierać z różnych miejsc partii, a nie tylko z powierzchni.
Jeżeli próbki ogólne są pozyskiwane z różnych partii tego samego materiału, ale partie mają różne masy, to masa próbki ogólnej powinna być proporcjonalna do masy danej partii. Większa partia powinna więc mieć większy udział w próbce zbiorczej niż partia mniejsza.
Dlaczego próbka ma być proporcjonalna do masy partii?
Gdyby z każdej partii pobrać próbki o tej samej masie, mała partia miałaby zbyt duży wpływ na wynik analizy, a duża partia zbyt mały. Prowadziłoby to do błędnej oceny jakości całej dostawy lub całego materiału.
Przykład
Jeżeli są trzy partie materiału:
- partia I: 100 kg,
- partia II: 200 kg,
- partia III: 700 kg,
to próbki ogólne powinny być pobrane w stosunku masowym 1 : 2 : 7.
Najważniejsze zasady
- próbka musi być reprezentatywna,
- większa partia wymaga większego udziału w próbce,
- należy unikać pobierania materiału tylko z jednego miejsca,
- sposób pobierania powinien być zgodny z instrukcją lub normą,
- próbki należy odpowiednio opisać i zabezpieczyć przed zmianą składu.