Pytania pomocnicze - CHM.06
Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych w przemyśle chemicznym
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 652.
Strona 10 z 10.
Dlaczego w procesie utleniania etenu trzeba intensywnie odprowadzać ciepło?
Utlenianie etenu jest reakcją egzotermiczną, więc wydziela ciepło. Brak skutecznego chłodzenia może doprowadzić do przegrzania reaktora i niekontrolowanego przebiegu procesu.
Co oznacza zbyt wysoka temperatura dowthermu w obiegu chłodzącym?
Oznacza, że czynnik chłodzący odbiera bardzo dużą ilość ciepła lub układ chłodzenia nie działa wystarczająco skutecznie. Jest to sygnał zagrożenia dla stabilności procesu.
Dlaczego w sytuacji awaryjnej należy zamknąć dopływ etenu i powietrza?
Eten i tlen z powietrza są substratami reakcji egzotermicznej. Odcięcie ich dopływu ogranicza dalsze wydzielanie ciepła w reaktorze.
Dlaczego dolanie wody do kotła nie jest właściwym podstawowym działaniem awaryjnym?
Dolanie wody może wpływać na pracę kotła, ale nie usuwa przyczyny problemu, czyli nadmiernego wydzielania ciepła w reaktorze. Najpierw trzeba zatrzymać lub ograniczyć reakcję.
Jaką rolę pełni reaktor płaszczowo-rurkowy w procesach egzotermicznych?
Umożliwia prowadzenie reakcji przy jednoczesnej intensywnej wymianie ciepła przez ścianki rur. Dzięki temu łatwiej utrzymać wymaganą temperaturę procesu.
Jakie parametry powinien monitorować operator podczas utleniania etenu?
Powinien kontrolować skład gazów reakcyjnych, temperaturę, ciśnienie, działanie obiegu chłodzącego oraz ilość pary wytwarzanej w kotle.
Dlaczego znaczna ilość pary w kotle może świadczyć o zagrożeniu?
Duża ilość pary oznacza intensywne odbieranie ciepła z procesu. Jeśli jednocześnie rośnie temperatura czynnika chłodzącego, może to wskazywać na nadmierne wydzielanie ciepła w reaktorze.
Dlaczego prace konserwacyjne przy instalacji do chlorowania benzenu nie powinny być wykonywane w pojedynkę?
Istnieje ryzyko nagłego uwolnienia toksycznych gazów lub utraty przytomności przez pracownika. Druga osoba zapewnia asekurację i może szybko wezwać pomoc.
Jakie substancje niebezpieczne mogą występować przy chlorowaniu benzenu?
Najważniejsze zagrożenia to chlor, benzen, chlorowodór oraz produkty chlorowania, np. chlorobenzen. Mogą działać toksycznie, drażniąco, rakotwórczo lub łatwopalnie.
Dlaczego w tym przypadku wymagany jest aparat tlenowy, a nie zwykła maseczka ochronna?
Aparat tlenowy izoluje pracownika od atmosfery otoczenia. Maseczka nie zapewnia pełnej ochrony przy wysokim lub nieznanym stężeniu toksycznych gazów.
Jaką rolę pełni druga osoba podczas prac szczególnie niebezpiecznych?
Druga osoba asekuruje pracownika wykonującego czynności, obserwuje sytuację i reaguje w razie zagrożenia. Nie powinna sama narażać się bez zabezpieczenia.
Jakie środki ochrony indywidualnej mogą być potrzebne przy pracach z chlorem i benzenem?
Najważniejszy jest izolujący sprzęt ochrony dróg oddechowych, np. aparat tlenowy. Dodatkowo stosuje się odzież ochronną, rękawice chemoodporne, ochronę oczu i twarzy.
Co należy zrobić przed rozpoczęciem konserwacji instalacji chemicznej?
Instalację należy zatrzymać, odciąć od mediów, opróżnić, przewietrzyć lub przepłukać zgodnie z instrukcją oraz sprawdzić atmosferę pracy. Prace powinny być wykonywane według procedury i pozwolenia.
Jakie zagrożenie dla zdrowia stwarza benzen?
Benzen jest substancją toksyczną i rakotwórczą. Długotrwałe narażenie może uszkadzać układ krwiotwórczy.
Dlaczego mieszaniny poreakcyjnej w produkcji kwasu fosforowego(V) nie transportuje się przenośnikiem taśmowym?
Przenośnik taśmowy służy głównie do transportu materiałów stałych i sypkich. Mieszanina poreakcyjna jest cieczą lub zawiesiną, więc wymaga pompowania.
Czym różni się pompa zanurzeniowa od pompy zębatej pod względem zastosowania?
Pompa zanurzeniowa może pracować bezpośrednio w zbiorniku z cieczą lub zawiesiną. Pompa zębata jest lepsza do cieczy jednorodnych, często lepkich, ale gorzej znosi cząstki stałe.
Jaką rolę pełni wyparka w procesie produkcji kwasu fosforowego(V)?
Wyparka usuwa część wody z roztworu, zwiększając stężenie kwasu fosforowego(V). Jest to etap zatężania produktu.
Dlaczego przy doborze pompy w przemyśle chemicznym trzeba uwzględniać właściwości medium?
Medium może być korozyjne, lepkie, gorące albo zawierać cząstki stałe. Niewłaściwie dobrana pompa może ulec szybkiemu zużyciu, zatkaniu lub awarii.
Jakie cechy powinna mieć pompa do transportu zawiesiny technologicznej?
Powinna być odporna na korozję i ścieranie oraz umożliwiać tłoczenie cieczy z cząstkami stałymi. Ważna jest też niezawodność pracy w warunkach przemysłowych.
Co oznacza określenie „węzeł ekstrakcji” w instalacji chemicznej?
Jest to część instalacji, w której prowadzi się wydzielanie określonego składnika z mieszaniny. W produkcji kwasu fosforowego(V) dotyczy to uzyskiwania roztworu kwasu z mieszaniny poreakcyjnej.
Jakie znaczenie ma piktogram GHS z probówkami wylewającymi ciecz na dłoń i metal?
Oznacza substancję żrącą. Taka substancja może powodować oparzenia skóry, poważne uszkodzenia oczu oraz korozję metali.
Co oznacza piktogram GHS z czaszką i piszczelami?
Oznacza toksyczność ostrą. Substancja może być śmiertelna lub bardzo toksyczna po połknięciu, kontakcie ze skórą albo wdychaniu.
Dlaczego brom uznaje się za substancję szczególnie niebezpieczną?
Brom jest cieczą lotną, żrącą i bardzo toksyczną. Jego pary silnie drażnią drogi oddechowe i mogą powodować poważne zatrucia.
Jakie środki ochrony indywidualnej są wymagane podczas pracy z bromem?
Należy stosować rękawice odporne chemicznie, okulary lub przyłbicę ochronną oraz fartuch laboratoryjny. Praca powinna odbywać się pod sprawnym wyciągiem.
Dlaczego odpowiedź „utleniająca i bardzo toksyczna” nie pasuje do pokazanych piktogramów?
Piktogram substancji utleniającej przedstawia płomień nad okręgiem. Na ilustracji widoczne są symbole substancji żrącej i toksycznej.
Czym różni się substancja żrąca od substancji drażniącej?
Substancja żrąca powoduje poważne, często nieodwracalne uszkodzenia tkanek. Substancja drażniąca wywołuje zwykle stan zapalny, pieczenie lub zaczerwienienie, ale jej działanie jest słabsze.
Jak należy przechowywać brom w laboratorium lub zakładzie chemicznym?
Brom należy przechowywać w szczelnych, odpornych chemicznie opakowaniach, w chłodnym i dobrze wentylowanym miejscu. Trzeba ograniczać ryzyko parowania i kontaktu z niezgodnymi substancjami.
Na czym polega wymiana ciepła przeponowa?
Polega na przekazywaniu ciepła między mediami oddzielonymi przegrodą, np. ścianką rury lub płytą wymiennika. Media nie mieszają się ze sobą.
Dlaczego odpowiedź B jest przykładem odzyskiwania ciepła?
Gorące frakcje odbierane z kolumn rektyfikacyjnych oddają ciepło zimniejszej ropie naftowej. Dzięki temu zmniejsza się ilość energii potrzebnej do jej dalszego ogrzewania.
Dlaczego ogrzewanie wsadu pieca wapiennego spalinami nie jest wymianą przeponową?
Gazy spalinowe przepływają bezpośrednio przez wsad pieca i oddają mu ciepło przez kontakt. Brakuje przegrody oddzielającej oba strumienie.
Czym różni się wymiana przeponowa od bezprzeponowej?
W wymianie przeponowej media są rozdzielone ścianką. W bezprzeponowej stykają się bezpośrednio, a czasem mogą się mieszać.
Jaką rolę pełnią wymienniki ciepła w destylacji ropy naftowej?
Pozwalają wykorzystać ciepło gorących frakcji do wstępnego ogrzewania surowej ropy. Zmniejsza to zużycie paliwa w piecu rurowym.
Dlaczego suszenie drewna gorącymi spalinami nie jest typowym przykładem wymiany przeponowej?
Spaliny mają bezpośredni kontakt z drewnem i oddają mu ciepło oraz odbierają wilgoć. Nie występuje tu przegroda między czynnikiem grzewczym a materiałem.
Jakie korzyści technologiczne daje odzysk ciepła?
Zmniejsza zużycie energii, obniża koszty procesu i ogranicza straty cieplne. Może też poprawić stabilność pracy instalacji.
Jak obliczyć liczbę moli substancji z podanej masy?
Należy zastosować wzór n = m/M, gdzie m to masa substancji, a M to masa molowa. Trzeba pamiętać o zgodności jednostek, np. masę w gramach dzielimy przez g/mol.
Dlaczego w tym zadaniu używa się masy molowej SO3, a nie SO2?
Ponieważ pytanie dotyczy otrzymywania 1 tony SO3, a entalpia została podana w kJ na 1 mol SO3. Masa molowa SO2 jest tu informacją zbędną.
Co oznacza ujemna wartość ΔH w równaniu reakcji?
Ujemna wartość ΔH oznacza, że reakcja jest egzotermiczna, czyli podczas jej przebiegu wydziela się ciepło. W obliczeniach ilości wydzielonego ciepła zwykle podaje się wartość dodatnią.
Jak przeliczyć 1 tonę substancji na gramy?
1 tona to 1000 kg, a 1 kg to 1000 g, więc 1 tona = 1 000 000 g.
Jak obliczyć ciepło wydzielone przy otrzymywaniu 1 tony SO3?
Najpierw oblicza się liczbę moli SO3: 1 000 000 g / 80 g/mol = 12 500 mol. Następnie mnoży się przez 98 kJ/mol, otrzymując 1 225 000 kJ, czyli 1,225 × 10^6 kJ.
Czy współczynniki stechiometryczne w równaniu reakcji zawsze trzeba uwzględniać przy obliczaniu ciepła?
Trzeba je uwzględniać wtedy, gdy ΔH podano dla całego równania reakcji. Jeśli ΔH jest podane na 1 mol konkretnej substancji, jak tutaj na 1 mol SO3, wystarczy liczba moli tej substancji.
Dlaczego propan i butan magazynuje się w zbiornikach ciśnieniowych?
Propan i butan mają dużą prężność par i łatwo przechodzą w stan gazowy. Aby utrzymać je w postaci ciekłej, magazynuje się je pod ciśnieniem.
Dlaczego benzyna jest magazynowana w zbiornikach z pływającym dachem?
Benzyna jest cieczą lotną i łatwopalną. Pływający dach ogranicza parowanie oraz zmniejsza ilość palnych par nad cieczą.
Jaką funkcję pełni pływający dach w zbiorniku?
Pływający dach unosi się na powierzchni magazynowanej cieczy. Ogranicza przestrzeń parową, straty produktu i ryzyko powstania mieszaniny wybuchowej.
Dlaczego olej opałowy można magazynować w zbiornikach ze stałym dachem?
Olej opałowy jest mniej lotny niż benzyna i ma wyższą temperaturę zapłonu. Nie wymaga więc tak intensywnego ograniczania parowania jak benzyna.
Jakie właściwości produktu decydują o wyborze rodzaju zbiornika magazynowego?
Najważniejsze są: lotność, prężność par, temperatura zapłonu, palność, toksyczność oraz wymagania bezpieczeństwa procesu.
Czym różni się zbiornik ze stałym dachem od zbiornika z pływającym dachem?
W zbiorniku ze stałym dachem nad cieczą pozostaje przestrzeń gazowa. W zbiorniku z pływającym dachem dach przylega do powierzchni cieczy, ograniczając parowanie.
Jakie zagrożenie występuje przy magazynowaniu lotnych produktów naftowych?
Lotne produkty mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny palne lub wybuchowe. Dlatego konieczne jest ograniczanie parowania, wentylacja, uziemienie i zabezpieczenia przeciwpożarowe.
Dlaczego obrotowy filtr bębnowy nadaje się do pracy ciągłej?
Ponieważ bęben obraca się stale, a różne jego części jednocześnie wykonują kolejne etapy: filtrację, osuszanie i usuwanie osadu. Dzięki temu zawiesina może być podawana bez przerw.
Czym różni się filtracja ciągła od filtracji okresowej?
Filtracja ciągła przebiega bez zatrzymywania procesu, z ciągłym dopływem zawiesiny i odbiorem produktów. Filtracja okresowa wymaga cyklicznego załadunku, filtracji, opróżnienia i przygotowania urządzenia.
Jaką rolę pełni przegroda filtracyjna w filtrze bębnowym?
Przegroda filtracyjna zatrzymuje cząstki stałe, a przepuszcza ciecz. Na jej powierzchni powstaje placek filtracyjny.
Co to jest placek filtracyjny?
Placek filtracyjny to warstwa zatrzymanego ciała stałego tworząca się na powierzchni przegrody filtracyjnej. Może być następnie przemywana, osuszana i usuwana.
Dlaczego prasa filtracyjna ramowa nie jest najlepszą odpowiedzią w tym pytaniu?
Prasa filtracyjna ramowa pracuje najczęściej okresowo. Po zakończeniu filtracji trzeba ją otworzyć i usunąć osad, więc nie jest typowym urządzeniem do ciągłego oddzielania ciała stałego od cieczy.
Do czego służy podciśnienie w obrotowym filtrze bębnowym?
Podciśnienie wspomaga przepływ cieczy przez przegrodę filtracyjną. Ułatwia oddzielenie filtratu od osadu i częściowe osuszenie placka filtracyjnego.
Dlaczego siarkowodór jest szczególnie niebezpieczny dla pracownika?
Siarkowodór jest silnie toksyczny i może powodować zatrucia już przy niewielkich stężeniach. Przy większych stężeniach poraża zmysł węchu, dlatego pracownik może nie wyczuwać zagrożenia.
Dlaczego podczas pracy z siarkowodorem stosuje się aparat oddechowy?
Aparat oddechowy chroni drogi oddechowe przed wdychaniem toksycznego gazu. Jest skuteczniejszy niż maseczka pyłoszczelna, która nie chroni przed gazami.
Czym różni się maseczka pyłoszczelna od aparatu oddechowego?
Maseczka pyłoszczelna zatrzymuje głównie pyły i aerozole. Aparat oddechowy zapewnia ochronę przed atmosferą niebezpieczną, np. zawierającą toksyczne gazy lub niedobór tlenu.
Po co stosuje się ubranie ochronne gazoszczelne?
Ubranie gazoszczelne ogranicza kontakt niebezpiecznego gazu ze skórą i odzieżą pracownika. Jest stosowane przy substancjach toksycznych, drażniących lub stwarzających zagrożenie gazowe.
Dlaczego okulary powinny być w szczelnej obudowie?
Szczelne okulary chronią oczy przed działaniem drażniących i toksycznych gazów. Zwykłe okulary ochronne mogą nie zapewniać wystarczającej szczelności.
Jak rozpoznać błędne odpowiedzi w pytaniach o ochronę przed siarkowodorem?
Błędne są odpowiedzi ograniczające ochronę do maseczki pyłoszczelnej, zwykłej odzieży roboczej lub samego fartucha. Przy siarkowodorze kluczowa jest ochrona przed gazem, zwłaszcza ochrona dróg oddechowych.
Po czym rozpoznać w równaniu reakcji, że proces jest katalityczny?
Katalizator często zapisuje się nad strzałką reakcji. Nie występuje wtedy jako zwykły substrat ani produkt w bilansie stechiometrycznym.
Dlaczego opisany proces otrzymywania aniliny jest egzotermiczny?
Ogrzewanie jest potrzebne tylko na początku, a później reakcja sama dostarcza ciepła. Regulacja temperatury przez dozowanie substratów również wskazuje na wydzielanie ciepła.
Jaką rolę pełni żelazo w redukcji nitrobenzenu?
Żelazo jest reduktorem, czyli substancją powodującą redukcję nitrobenzenu. Samo ulega przemianie, więc nie jest katalizatorem.
Na czym polega redukcja nitrobenzenu do aniliny?
Polega na przekształceniu grupy nitrowej `-NO2` w grupę aminową `-NH2`. Produktem reakcji jest anilina.
Dlaczego informacja o temperaturze wrzenia mieszaniny jest ważna technologicznie?
Oznacza warunki prowadzenia procesu i pomaga kontrolować temperaturę reakcji. Wrzenie mieszaniny może także ułatwiać odbiór ciepła.
Jak szybkość dozowania substratów wpływa na temperaturę reakcji egzotermicznej?
Im szybciej dozuje się substraty, tym szybciej zachodzi reakcja i tym więcej ciepła wydziela się w jednostce czasu. Zmniejszenie dozowania ogranicza wzrost temperatury.
Dlaczego nie należy mylić procesu katalitycznego z reakcją, w której występuje reduktor?
Katalizator przyspiesza reakcję i nie zużywa się w bilansie, natomiast reduktor bierze udział stechiometrycznie i ulega przemianie chemicznej.
Czy reakcja prowadzona w temperaturze wrzenia musi być procesem wysokotemperaturowym?
Nie zawsze. Temperatura wrzenia zależy od składu mieszaniny i ciśnienia. Sam fakt wrzenia nie oznacza automatycznie procesu wysokotemperaturowego.