Przejdź do głównej treści

Sączenie

Słownik kwalifikacji CHM.06 - Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych w przemyśle chemicznym

Sączenie (filtracja) to metoda oddzielania ciała stałego od cieczy przez przepuszczenie mieszaniny przez przegrodę porowatą - najczęściej sączek z bibuły. Ciecz przechodzi przez pory i spływa do naczynia jako przesącz, a cząstki stałe zatrzymują się na sączku jako osad.

Przesącz i osad

ProduktCo to jestPrzykład
przesącz (filtrat)ciecz, która przeszła przez sączekklarowna woda po odsączeniu piasku
osadciało stałe zatrzymane na sączkupiasek, kryształy, osad po strąceniu

Sączenie rozdziela tylko zawiesinę (ciało stałe nierozpuszczone w cieczy). Substancji rozpuszczonej, np. soli w wodzie, nie da się odsączyć - przechodzi razem z cieczą do przesączu i odzyskuje się ją przez odparowanie lub krystalizację.

Rodzaje sączenia

  • sączenie zwykłe (grawitacyjne) - przez lejek szklany z sączkiem; ciecz spływa pod własnym ciężarem,
  • sączenie pod zmniejszonym ciśnieniem - przez lejek Büchnera z krążkiem sączka, ustawiony na kolbie ssawkowej połączonej z pompką wodną; podciśnienie przyspiesza przepływ, a osad jest lepiej odessany,
  • sączenie przez tygiel lub lejek ze spiekiem szklanym - gdy osad ma być potem suszony i ważony, a bibuła mogłaby reagować z cieczą.

Sączek gładki i karbowany

  • sączek gładki (składany na ćwiartki) - gdy ważny jest osad, np. w analizie wagowej, bo łatwo go z niego zebrać,
  • sączek karbowany (fałdowany) - gdy ważny jest przesącz, bo większa powierzchnia przyspiesza sączenie.

Jak poprawnie sączyć

  1. Dobierz sączek do lejka - jego brzeg powinien kończyć się kilka milimetrów poniżej brzegu lejka.
  2. Zwilż sączek tą samą cieczą (np. wodą destylowaną), aby przylgnął do ścianek lejka.
  3. Ustaw nóżkę lejka tak, by dotykała wewnętrznej ścianki naczynia na przesącz - ciecz spływa wtedy bez rozpryskiwania.
  4. Wlewaj mieszaninę po bagietce, nie napełniając sączka do samego brzegu - inaczej ciecz przeleje się obok sączka.
  5. Najpierw zlej ciecz znad osadu (dekantacja), a osad przenieś na sączek na końcu - sączek nie zatyka się tak szybko.

Sączenie a dekantacja

Dekantacja to zlanie cieczy znad osadu, który opadł na dno - jest szybka, ale niedokładna. Sączenie oddziela osad znacznie dokładniej. W praktyce często łączy się obie metody: najpierw dekantacja, potem sączenie reszty.

Zastosowanie

  • oddzielanie osadów po reakcjach strąceniowych,
  • oczyszczanie roztworów z zanieczyszczeń stałych,
  • odsączanie kryształów po krystalizacji,
  • przygotowanie próbek do analizy; poza laboratorium - filtrowanie kawy czy wody.

Typowe pomyłki

  • Mylenie przesączu z osadem.
  • Przekonanie, że sączeniem oddzieli się sól rozpuszczoną w wodzie.
  • Przelewanie cieczy ponad brzeg sączka.

Na egzaminie

W CHM.06 pytania dotyczą rozpoznania sączenia na rysunku, nazw produktów (przesącz, osad) i doboru sprzętu. Jeśli opis mówi o oddzieleniu ciała stałego od cieczy przez przegrodę porowatą, odpowiedzią jest sączenie (filtracja).

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja