Przejdź do głównej treści

Temperatura wrzenia

Słownik kwalifikacji CHM.06 - Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych w przemyśle chemicznym

Temperatura wrzenia to temperatura, w której ciśnienie (prężność) pary nasyconej cieczy zrównuje się z ciśnieniem zewnętrznym - ciecz zaczyna wtedy parować w całej objętości, tworząc pęcherzyki pary. Woda pod ciśnieniem normalnym (1013,25 hPa) wrze w temperaturze 100°C.

Od czego zależy temperatura wrzenia

1. Od ciśnienia zewnętrznego. Im niższe ciśnienie, tym niższa temperatura wrzenia:

  • w górach woda wrze poniżej 100°C, więc potrawy gotują się dłużej,
  • w szybkowarze (wyższe ciśnienie) woda wrze powyżej 100°C,
  • w laboratorium i przemyśle stosuje się destylację pod zmniejszonym ciśnieniem, żeby rozdzielać substancje rozkładające się w wysokiej temperaturze.

2. Od oddziaływań między cząsteczkami. Im silniej cząsteczki się przyciągają, tym wyższa temperatura wrzenia. Szczególnie podnoszą ją wiązania wodorowe - dlatego woda i alkohole wrą znacznie wyżej niż węglowodory o podobnej masie cząsteczkowej.

3. Od wielkości i kształtu cząsteczek. W szeregu homologicznym (np. alkany, alkohole) temperatura wrzenia rośnie wraz z długością łańcucha. Izomery rozgałęzione wrą niżej niż nierozgałęzione.

4. Od substancji rozpuszczonych. Roztwór substancji nielotnej (np. soli, cukru) wrze w wyższej temperaturze niż czysty rozpuszczalnik - to zjawisko ebulioskopowe.

Przykładowe temperatury wrzenia (ciśnienie normalne)

SubstancjaTemperatura wrzenia
woda100°C
etanolok. 78°C
metanolok. 65°C
acetonok. 56°C

Znaczenie w przemyśle chemicznym

Różnice temperatur wrzenia pozwalają rozdzielać mieszaniny cieczy przez destylację i rektyfikację. Temperatura wrzenia (lub zakres destylacji) jest też parametrem kontroli czystości - substancja czysta wrze w stałej temperaturze, a zanieczyszczona w pewnym zakresie temperatur.

Pomiar

Temperaturę wrzenia oznacza się w aparacie destylacyjnym z termometrem albo w ebuliometrze - przyrządzie przeznaczonym do pomiaru temperatury wrzenia cieczy i roztworów. Wynik należy odnieść do ciśnienia, przy którym go zmierzono.

Czego nie mylić

  • temperatura wrzenia - parowanie w całej objętości przy równości prężności pary i ciśnienia,
  • parowanie - zachodzi z powierzchni cieczy w każdej temperaturze,
  • temperatura zapłonu - najniższa temperatura, w której pary cieczy zapalają się od źródła ognia,
  • temperatura krzepnięcia (topnienia) - przejście między cieczą a ciałem stałym; dla wody pod ciśnieniem normalnym 0°C.

Na egzaminie

W CHM.06 przyrząd ebuliometr należy kojarzyć z pomiarem temperatury wrzenia. Pytania sprawdzają też wpływ ciśnienia: obniżenie ciśnienia obniża temperaturę wrzenia.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja