Co to jest woda królewska?
Woda królewska to silnie żrąca i utleniająca mieszanina dwóch stężonych kwasów: kwasu solnego HCl i kwasu azotowego(V) HNO3. Stosuje się ją m.in. do roztwarzania metali szlachetnych oraz niektórych trudno rozpuszczalnych minerałów, w tym minerałów siarczkowych.
Proporcje przygotowania
Klasyczna proporcja objętościowa wynosi:
- 3 części stężonego HCl,
- 1 część stężonego HNO3.
Zapis: HCl : HNO3 = 3 : 1.
Przykład: aby przygotować 40 cm³ wody królewskiej, należy zmieszać około 30 cm³ stężonego HCl i 10 cm³ stężonego HNO3.
Dlaczego mieszanina jest tak reaktywna?
W mieszaninie powstają reaktywne składniki, m.in. chlor i chlorek nitrozylu, które nadają wodzie królewskiej bardzo silne właściwości utleniające i kompleksujące. Dzięki temu może ona roztwarzać substancje odporne na działanie pojedynczych kwasów.
Zasady bezpieczeństwa
Wodę królewską przygotowuje się bezpośrednio przed użyciem, ponieważ jest nietrwała i wydziela toksyczne gazy. Prace należy prowadzić wyłącznie pod sprawnym wyciągiem, w okularach, rękawicach i odzieży ochronnej. Nie wolno przechowywać jej w szczelnie zamkniętych naczyniach, ponieważ mogą wydzielać się gazy zwiększające ciśnienie.
Najważniejsze do zapamiętania
W pytaniach egzaminacyjnych proporcja wody królewskiej to najczęściej: 3 objętości HCl + 1 objętość HNO3.