Przejdź do głównej treści

Symbol średnicy Ø w rysunku technicznym

Słownik kwalifikacji DRM.01 - Wykonywanie wyrobów koszykarsko-plecionkarskich

Średnicę oznacza się na rysunku technicznym znakiem Ø (kółko przekreślone ukośną kreską), który stawia się przed liczbą wymiarową, np. Ø20 - średnica 20 mm. Jednostek nie dopisuje się, bo na rysunku technicznym wymiary podaje się domyślnie w milimetrach.

Gdzie stawia się znak Ø

  • przed wymiarem wałka, pręta, rury, otworu - każdego elementu o przekroju kołowym,
  • szczególnie wtedy, gdy na rysunku nie widać okręgu, np. na widoku wałka z boku (prostokąt) - bez znaku Ø nie byłoby wiadomo, że to element okrągły,
  • przy wymiarowaniu otworów, np. otwór Ø10 albo 4 otwory Ø8.

Znak Ø pozwala często narysować element okrągły w jednym rzucie - sam wymiar Ø informuje, że przekrój jest kołem.

Znaki wymiarowe - tabela

ZnakZnaczeniePrzykład
ØśrednicaØ25
Rpromień (połowa średnicy)R12,5
SØśrednica kuliSØ30
SRpromień kuliSR15
□bok kwadratu□20

Średnica jest dwa razy większa od promienia: Ø25 to ten sam okrąg co R12,5. Łuki (fragmenty okręgu) wymiaruje się zwykle promieniem R, a pełne okręgi i otwory - średnicą Ø.

Jak wpisać znak średnicy

  • Windows - przytrzymaj Alt i wpisz na klawiaturze numerycznej 0216 (Ø) albo 0248 (ø),
  • Word - Wstawianie → Symbol, albo wpisz kod 00D8 i naciśnij Alt+X,
  • AutoCAD - w tekście wpisz %%c, program zamieni to na Ø,
  • w Unicode istnieje też osobny znak średnicy ⌀ (U+2300); na co dzień używa się częściej Ø, bo jest dostępny w każdej czcionce.

Czym nie jest znak Ø

Ø na rysunku to nie litera „O” ani zero, a przekreślenie nie oznacza skreślenia wymiaru. Nie myl go też z oznaczeniami rodzaju rzutu - przekrój, wyrwanie czy widok nie mają znaku Ø, tylko własne linie i opisy (np. A-A przy przekroju).

Przykłady odczytu

  • Ø8 - pręt lub kij o średnicy 8 mm,
  • Ø12 H7 - otwór 12 mm z tolerancją (pasowaniem) H7,
  • R5 - zaokrąglenie krawędzi promieniem 5 mm, czyli łuk z okręgu Ø10,
  • SØ40 - kulka o średnicy 40 mm.

W rzemiośle

W wikliniarstwie i plecionkarstwie średnica pojawia się na rysunkach wyrobu przy dnie koszyka, prętach wikliny, otworach i formach. Wymiar Ø dna koszyka mówi, jak duże koło trzeba wypleść, a nie jaki jest obwód - obwód to π · Ø, np. dla Ø30 cm ok. 94 cm.

Na egzaminie

W DRM.01 pada pytanie, co oznacza znak Ø na rysunku technicznym - odpowiedź: średnicę. Dystraktory to zwykle promień (R), przekrój i wyrwanie. Zapamiętaj: Ø - średnica, R - promień.

Potwierdzenie

Informacja