Symbol średnicy Ø w rysunku technicznym
Słownik kwalifikacji DRM.01 - Wykonywanie wyrobów koszykarsko-plecionkarskich
Średnicę oznacza się na rysunku technicznym znakiem Ø (kółko przekreślone ukośną kreską), który stawia się przed liczbą wymiarową, np. Ø20 - średnica 20 mm. Jednostek nie dopisuje się, bo na rysunku technicznym wymiary podaje się domyślnie w milimetrach.
Gdzie stawia się znak Ø
- przed wymiarem wałka, pręta, rury, otworu - każdego elementu o przekroju kołowym,
- szczególnie wtedy, gdy na rysunku nie widać okręgu, np. na widoku wałka z boku (prostokąt) - bez znaku Ø nie byłoby wiadomo, że to element okrągły,
- przy wymiarowaniu otworów, np.
otwór Ø10albo4 otwory Ø8.
Znak Ø pozwala często narysować element okrągły w jednym rzucie - sam wymiar Ø informuje, że przekrój jest kołem.
Znaki wymiarowe - tabela
| Znak | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| Ø | średnica | Ø25 |
| R | promień (połowa średnicy) | R12,5 |
| SØ | średnica kuli | SØ30 |
| SR | promień kuli | SR15 |
| □ | bok kwadratu | □20 |
Średnica jest dwa razy większa od promienia: Ø25 to ten sam okrąg co R12,5. Łuki (fragmenty okręgu) wymiaruje się zwykle promieniem R, a pełne okręgi i otwory - średnicą Ø.
Jak wpisać znak średnicy
- Windows - przytrzymaj Alt i wpisz na klawiaturze numerycznej 0216 (Ø) albo 0248 (ø),
- Word - Wstawianie → Symbol, albo wpisz kod
00D8i naciśnij Alt+X, - AutoCAD - w tekście wpisz
%%c, program zamieni to na Ø, - w Unicode istnieje też osobny znak średnicy ⌀ (U+2300); na co dzień używa się częściej Ø, bo jest dostępny w każdej czcionce.
Czym nie jest znak Ø
Ø na rysunku to nie litera „O” ani zero, a przekreślenie nie oznacza skreślenia wymiaru. Nie myl go też z oznaczeniami rodzaju rzutu - przekrój, wyrwanie czy widok nie mają znaku Ø, tylko własne linie i opisy (np. A-A przy przekroju).
Przykłady odczytu
Ø8- pręt lub kij o średnicy 8 mm,Ø12 H7- otwór 12 mm z tolerancją (pasowaniem) H7,R5- zaokrąglenie krawędzi promieniem 5 mm, czyli łuk z okręgu Ø10,SØ40- kulka o średnicy 40 mm.
W rzemiośle
W wikliniarstwie i plecionkarstwie średnica pojawia się na rysunkach wyrobu przy dnie koszyka, prętach wikliny, otworach i formach. Wymiar Ø dna koszyka mówi, jak duże koło trzeba wypleść, a nie jaki jest obwód - obwód to π · Ø, np. dla Ø30 cm ok. 94 cm.
Na egzaminie
W DRM.01 pada pytanie, co oznacza znak Ø na rysunku technicznym - odpowiedź: średnicę. Dystraktory to zwykle promień (R), przekrój i wyrwanie. Zapamiętaj: Ø - średnica, R - promień.