Odchyłka wymiarowa określa, o ile rzeczywisty wymiar elementu może różnić się od wymiaru nominalnego podanego na rysunku technicznym. Jest to bardzo ważne przy wykonywaniu elementów stolarskich, np. czopów, gniazd, otworów czy wręgów.
Wymiar nominalny
Wymiar nominalny to wartość podstawowa zapisana na rysunku, np. 15 mm. Nie oznacza to jednak zawsze, że element musi mieć dokładnie 15 mm. Jeśli przy wymiarze podano odchyłki, dopuszcza się pewien zakres wykonania.
Odchyłka górna i dolna
Przy wymiarze mogą znajdować się dwie wartości:
- odchyłka górna – zapisana zwykle nad wymiarem, określa największe dopuszczalne zwiększenie wymiaru,
- odchyłka dolna – zapisana zwykle pod wymiarem, określa największe dopuszczalne zmniejszenie wymiaru.
Przykład zapisu:
15 +0,5 / -1,5
Oznacza to:
- wymiar nominalny: 15 mm,
- wymiar największy: 15 + 0,5 = 15,5 mm,
- wymiar najmniejszy: 15 - 1,5 = 13,5 mm,
- dopuszczalna dolna odchyłka: -1,5 mm.
Znaczenie w stolarstwie
W połączeniach czopowych dokładność wymiarów ma duże znaczenie. Zbyt długi lub zbyt gruby czop może nie wejść w gniazdo, a zbyt mały może osłabić połączenie i spowodować luzy. Dlatego podczas odczytywania rysunku należy zwracać uwagę nie tylko na wymiar nominalny, ale także na podane odchyłki.