Pytania pomocnicze - DRM.03

Rozpoznaje się je po szeregu powtarzalnych zębów lub nacięć na krawędziach dwóch łączonych elementów. Elementy zazębiają się ze sobą jak grzebienie.

Szuflada jest często wysuwana i obciążana, więc jej naroża muszą być mocne. Złącze wczepowe daje dużą powierzchnię klejenia i odporność na rozciąganie.

Złącze czopowe ma zwykle jeden czop wchodzący w gniazdo. Złącze wczepowe składa się z wielu zazębiających się wczepów rozmieszczonych na krawędzi elementu.

W złączu wpustowym jeden element ma rowek lub wpust, w który wchodzi pióro albo listwa. W złączu wczepowym krawędzie elementów są ponacinane w powtarzalne zęby.

Najczęściej wyróżnia się wczepy proste oraz wczepy skośne, czyli jaskółczy ogon. Wczepy skośne lepiej zabezpieczają elementy przed wysunięciem.

Klej trwale wiąże zazębione powierzchnie i zwiększa wytrzymałość połączenia. Duża liczba wczepów zapewnia dużą powierzchnię klejenia.

Stosuje się je między innymi w skrzynkach, kasetkach, korpusach z drewna litego oraz w tradycyjnych konstrukcjach meblowych wymagających mocnych naroży.

Strug służy do wyrównywania i wygładzania powierzchni drewna przez zdejmowanie cienkich wiórów. Używa się go głównie przy obróbce płaszczyzn i dopasowywaniu elementów.

Strug drewniany ma korpus wykonany z drewna, osadzony pod kątem nóż oraz klin mocujący ostrze. Często posiada też uchwyt lub przedni róg do prowadzenia narzędzia.

Strug drewniany ma głównie drewniany korpus, a strug metalowy korpus wykonany z metalu i zwykle bardziej rozbudowaną regulację noża. Oba służą do strugania drewna.

Strug skrawa drewno nożem i usuwa cienkie wióry, tworząc równą powierzchnię. Tarnik ma liczne zęby i służy raczej do zgrubnego kształtowania materiału.

Ostry nóż zapewnia czyste skrawanie, równe wióry i gładką powierzchnię. Tępy nóż może szarpać włókna drewna i utrudniać prowadzenie narzędzia.

Strug najlepiej prowadzić zgodnie z kierunkiem włókien drewna. Praca pod włókno może powodować wyrywanie i uszkadzanie powierzchni.

Służy do szlifowania dużych, płaskich powierzchni oraz przygotowania ich do dalszego wykończenia, np. lakierowania, bejcowania lub okleinowania.

Ponieważ taśma ścierna pracuje na dużej powierzchni i umożliwia równomierne usuwanie warstwy materiału z płaskich elementów.

Szlifierka taśmowa służy głównie do wyrównywania i wygładzania płaskich powierzchni. Szlifierka szczotkowa jest używana częściej do czyszczenia, strukturyzowania lub obróbki powierzchni profilowanych.

To odmiana szlifierki taśmowej przeznaczona do obróbki szerokich elementów, np. płyt meblowych, frontów lub blatów.

Grubsze ziarno stosuje się do wstępnego wyrównywania, a drobniejsze do wygładzania powierzchni przed wykończeniem. Dobór zależy od rodzaju materiału i wymaganej jakości powierzchni.

Można nią szlifować m.in. płytę wiórową, MDF, sklejkę, płytę stolarską oraz elementy fornirowane, z zachowaniem ostrożności przy cienkich okleinach.

Trzeba unikać zbyt dużego docisku i zbyt agresywnej taśmy, ponieważ cienką warstwę forniru można łatwo przeszlifować.

Ma długie stoły robocze po obu stronach wału nożowego oraz prowadnicę do prowadzenia materiału. Często widoczna jest też osłona wału umieszczona nad strefą skrawania.

Chroni operatora przed kontaktem z obracającym się wałem nożowym. Zasłania część wału, która nie jest przykryta obrabianym materiałem.

Popychacz jest oddzielnym przyrządem ręcznym do przesuwania materiału, a nie stałym wyposażeniem widocznym na przedstawionej obrabiarce. Na ilustracji widać osłonę wału.

Kaptur ochronny kojarzy się najczęściej z osłoną piły tarczowej lub frezu od góry. Osłona wachlarzowa wału jest charakterystyczna dla strugarki wyrówniarki i zabezpiecza wał nożowy.

Grzebień dociskowy dociska obrabiany materiał do stołu lub prowadnicy. Poprawia stabilność prowadzenia, ale nie jest osłoną wału nożowego strugarki.

Wał nożowy obraca się z dużą prędkością i może spowodować ciężkie urazy dłoni. Może też wyrzucać wióry lub odłamki materiału.

Należy używać sprawnych osłon, nie zbliżać dłoni do wału, stabilnie prowadzić materiał i nie obrabiać elementów z metalowymi zanieczyszczeniami. Przed pracą trzeba sprawdzić stan maszyny i ustawień.

Służą do sprawdzania wymiarów wewnętrznych, szczególnie średnic otworów oraz szerokości gniazd i wpustów.

Mają dwa ramiona z końcówkami wygiętymi na zewnątrz, które po włożeniu do otworu opierają się o jego wewnętrzne ścianki.

Macki wewnętrzne mierzą wymiary od środka, np. średnicę otworu. Macki zewnętrzne obejmują przedmiot z zewnątrz i służą do pomiaru grubości lub średnicy zewnętrznej.

Macki mierzą odległość między dwiema przeciwległymi powierzchniami, czyli średnicę lub szerokość, a nie długość linii obwodu.

Końcówki macek wkłada się do otworu, rozsuwa do lekkiego styku ze ściankami, a następnie przenosi ustawiony wymiar na przymiar lub suwmiarkę.

Najczęstsze błędy to zbyt mocny docisk, ukośne ustawienie narzędzia, niedokładne przeniesienie wymiaru oraz pomiar poza największą średnicą otworu.

Docisk unieruchamia element drewniany podczas obróbki. Zapobiega jego przesunięciu, drganiom i wyrwaniu przez narzędzie.

Docisk śrubowy działa przez ręczne dokręcanie śruby. Docisk pneumatyczny wykorzystuje siłownik zasilany sprężonym powietrzem.

Najważniejszym elementem rozpoznawczym jest śruba z pokrętłem, uchwytem lub dźwignią. To ona wytwarza siłę docisku.

Stabilne zamocowanie zwiększa dokładność obróbki i bezpieczeństwo pracy. Ogranicza ryzyko odbicia lub przesunięcia materiału.

Stosuje się je przy frezowaniu, wierceniu, piłowaniu, klejeniu i montażu. Są przydatne wszędzie tam, gdzie trzeba pewnie przytrzymać obrabiany element.

Ma prostą konstrukcję, nie wymaga zasilania i pozwala uzyskać dużą siłę docisku. Jest też łatwy w regulacji.

Zbyt słaby docisk może spowodować przesunięcie, wyrwanie lub odbicie materiału. Może to doprowadzić do uszkodzenia wyrobu, narzędzia albo urazu operatora.

Dłuto służy do skrawania drewna w miejscach wymagających precyzji, np. do wykonywania i oczyszczania gniazd, wrębów oraz naroży połączeń.

Strug służy do obróbki powierzchni zewnętrznych, głównie do wyrównywania i zmniejszania grubości. Nie nadaje się do wykonywania zagłębień wewnątrz elementu.

Świder wykonuje otwór okrągły, natomiast dłuto pozwala wykonać gniazdo prostokątne lub podłużne, typowe dla połączeń stolarskich.

Gniazdo przyjmuje czop drugiego elementu i umożliwia trwałe połączenie części konstrukcji, np. nogi krzesła z poprzeczką.

Powinno mieć właściwe wymiary, równe ścianki, czyste naroża i być dopasowane do współpracującego elementu bez nadmiernego luzu.

Ostre dłuto skrawa drewno czysto i dokładnie. Tępe narzędzie może wyrywać włókna, pogarszać jakość powierzchni i utrudniać zachowanie wymiarów.

Sklejkę rozpoznaje się po widocznych, cienkich warstwach forniru sklejonych ze sobą. Warstwy są regularne i przebiegają równolegle do powierzchni płyty.

Drewno lite ma jednolitą strukturę naturalnego drewna i widoczny układ słojów, ale nie ma wielu równych warstw na grubości. Warstwowy przekrój wskazuje na sklejkę.

Sklejka jest zbudowana z warstw forniru, natomiast MDF z drobnych włókien drzewnych sprasowanych w jednolitą masę. MDF na przekroju nie ma widocznych warstw.

Sklejka ma regularne warstwy drewna, a płyta wiórowa składa się z rozdrobnionych wiórów połączonych klejem. Na przekroju płyty wiórowej widać nieregularną strukturę wiórów.

Sklejka jest stosunkowo lekka, sztywna i odporna na paczenie. Dobrze znosi obciążenia oraz może mieć estetyczną, warstwową krawędź.

Fornir tworzy cienkie warstwy sklejki. Poszczególne arkusze forniru są sklejane zwykle tak, aby kierunek włókien w sąsiednich warstwach był prostopadły.

Naprzemienny układ włókien zwiększa stabilność wymiarową i wytrzymałość płyty. Dzięki temu sklejka mniej się paczy niż pojedynczy element z drewna litego.

Na tokarkę wskazuje kształt obrotowy elementu, czyli symetria wokół osi. Przykładami są wałki, miski, tuleje, tralki i nogi meblowe.

Toczenie to obróbka skrawaniem, w której obrabiany kawałek drewna obraca się, a narzędzie usuwa materiał, nadając mu kształt obrotowy.

Miska lub kubek mają kształt powstały przez obrót profilu wokół osi. Tokarka pozwala uformować zewnętrzny kształt i wydrążyć wnętrze takiego elementu.

Tokarka służy do kształtowania obracającego się elementu, a wiertarka do wykonywania otworów. Wiertarka nie jest przeznaczona do nadawania całemu elementowi kształtu obrotowego.

Dłutarka służy głównie do wykonywania gniazd, wpustów i podłużnych otworów, najczęściej pod połączenia stolarskie.

Czopiarka wykonuje czopy, czyli wystające części połączeń stolarskich. Stosuje się ją przy elementach ramowych, np. w drzwiach, oknach i konstrukcjach meblowych.

Przez toczenie wykonuje się między innymi nogi stołów i krzeseł, tralki, uchwyty, wałki, miski, talerze oraz elementy dekoracyjne o przekroju okrągłym.

Drobne zęby skrawają mniejsze porcje materiału, przez co mniej wyrywają włókna drewna. Rzaz jest dokładniejszy i mniej poszarpany.

Piła grzbietnica ma usztywniony grzbiet i drobniejsze zęby, dlatego służy do precyzyjnego cięcia. Płatnica jest bardziej uniwersalna i często używana do szybszego cięcia większych elementów.

Rzaz to szczelina lub powierzchnia powstała w materiale podczas piłowania. Jego jakość zależy m.in. od rodzaju piły, ostrości zębów i sposobu prowadzenia narzędzia.

Większe rozwarcie zębów ułatwia odprowadzanie trocin i zmniejsza zakleszczanie piły, ale może pogarszać gładkość rzazu. Mniejsze rozwarcie sprzyja dokładniejszemu i czystszemu cięciu.

Nadaje się do cięć precyzyjnych, np. wykonywania czopów, docinania listew, cięcia w skrzynce uciosowej i przygotowywania drobnych elementów konstrukcyjnych.

Sztywny brzeszczot mniej odchyla się od wyznaczonej linii cięcia. Pozwala to uzyskać prosty rzaz i lepszą dokładność wymiarową elementu.