Wykres sił poprzecznych przedstawia zmianę wartości siły poprzecznej, czyli tnącej, wzdłuż długości belki. W mechanice konstrukcji oznacza się ją często symbolem T, V albo Q. Taki wykres pozwala określić, w których miejscach belka jest najbardziej obciążona ścinaniem.
Jak rozpoznać wykres sił poprzecznych?
Dla belki obciążonej siłami skupionymi wykres sił poprzecznych ma postać odcinków poziomych. W miejscach przyłożenia siły skupionej lub reakcji podporowej występuje skok wartości wykresu.
Najważniejsze zasady:
- reakcja podporowa powoduje skok wykresu w górę lub w dół,
- siła skupiona powoduje nagłą zmianę wartości wykresu,
- między siłami skupionymi wykres jest poziomy,
- przy obciążeniu równomiernie rozłożonym wykres sił poprzecznych jest linią pochyłą.
Przykład belki z jedną siłą F
Dla belki swobodnie podpartej obciążonej jedną siłą skupioną F:
1. w lewej podporze pojawia się reakcja RA,
2. wykres sił poprzecznych ma stałą wartość do miejsca przyłożenia siły F,
3. w punkcie działania siły F następuje skok wykresu,
4. dalej wykres znów jest poziomy aż do prawej podpory,
5. reakcja RB sprowadza wykres do zera.
Dlatego wykres sił poprzecznych dla takiego przypadku ma kształt „schodkowy”, z prostokątnymi polami. W pytaniach egzaminacyjnych należy odróżnić go od wykresu momentów zginających, który zwykle ma kształt trójkątny, łamany lub paraboliczny.