Dobra substytucyjne, czyli substytuty, to produkty lub usługi, które mogą się wzajemnie zastępować w zaspokajaniu tej samej potrzeby konsumenta. Oznacza to, że klient może wybrać jedno dobro zamiast drugiego, bo pełnią podobną funkcję.
Przykłady substytutów
- oliwa i smalec – oba mogą służyć do smażenia lub przygotowywania potraw,
- masło i margaryna,
- herbata i kawa,
- autobus i tramwaj,
- długopis i ołówek w niektórych zastosowaniach.
W pytaniu egzaminacyjnym poprawną odpowiedzią jest oliwa i smalec, ponieważ są to tłuszcze wykorzystywane w kuchni i mogą się wzajemnie zastępować.
Zależność cenowa
W przypadku dóbr substytucyjnych zmiana ceny jednego dobra wpływa na popyt na drugie dobro. Jeśli cena masła wzrośnie, część konsumentów może zacząć kupować więcej margaryny. Wtedy popyt na substytut rośnie.
Typowa zależność:
- cena dobra A rośnie → popyt na dobro B, które jest substytutem, rośnie,
- cena dobra A spada → popyt na dobro B może spaść.
Jak rozpoznać substytuty?
Należy zadać pytanie: czy te dobra zaspokajają podobną potrzebę i czy jedno może zastąpić drugie? Jeśli tak, są to dobra substytucyjne.
Nie każdy zestaw dwóch produktów jest substytutem. Na przykład pralka i lodówka to różne urządzenia, które pełnią inne funkcje, więc nie zastępują się nawzajem.