Prekluzja to utrata określonego prawa lub uprawnienia wskutek niedokonania czynności w wyznaczonym terminie. Po upływie terminu prekluzyjnego czynność jest co do zasady bezskuteczna, a uprawnienie wygasa.
Na czym polega?
Jeżeli przepis wyznacza termin prekluzyjny, trzeba zmieścić się w tym terminie. Po jego przekroczeniu nie wystarczy powołać się na dobrą wolę drugiej strony. Uprawnienie zwykle przepada z mocy prawa.
Przykład: jeżeli strona ma określony termin na wniesienie środka zaskarżenia albo zgłoszenie określonego żądania, przekroczenie tego terminu może spowodować utratę możliwości skutecznego działania.
Prekluzja a przedawnienie
To częsty punkt mylący na egzaminie.
- Przedawnienie: roszczenie nadal istnieje, ale dłużnik może uchylić się od jego spełnienia, powołując się na upływ terminu.
- Prekluzja: uprawnienie wygasa albo czynność staje się bezskuteczna po terminie.
Jak zapamiętać?
Przedawnienie kojarz z dłużnikiem i możliwością odmowy zapłaty po latach. Prekluzję kojarz z definitywną utratą prawa do wykonania czynności po terminie.
W pytaniu: „zjawisko pozwalające dłużnikowi unikać realizacji zobowiązania po upływie terminu” poprawną odpowiedzią jest przedawnienie, nie prekluzja.