Pytania pomocnicze - EKA.02
Organizacja i prowadzenie archiwum - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 80. Strona 1 z 2.
Jak często należy rejestrować temperaturę i wilgotność w magazynie archiwalnym?
Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 18 stycznia 2011 r. należy robić to codziennie.
Dlaczego wilgotność powietrza jest ważna dla dokumentacji archiwalnej?
Zbyt wysoka wilgotność sprzyja pleśni i niszczeniu papieru, a zbyt niska powoduje jego kruchość i łamliwość.
Jakie urządzenia mogą służyć do pomiaru temperatury i wilgotności?
Najczęściej stosuje się termohigrometry lub elektroniczne rejestratory temperatury i wilgotności.
Co powinno znaleźć się w zapisie z pomiaru warunków w magazynie archiwalnym?
W zapisie powinny znaleźć się co najmniej data pomiaru, temperatura, wilgotność oraz informacja, kto dokonał kontroli.
Jakie skutki może mieć zbyt wysoka temperatura w magazynie archiwalnym?
Zbyt wysoka temperatura przyspiesza starzenie się papieru i innych nośników oraz może pogarszać ich trwałość.
Czy jednorazowy pomiar temperatury i wilgotności wystarczy do oceny warunków przechowywania akt?
Nie. Warunki trzeba monitorować systematycznie, ponieważ niebezpieczne są także wahania temperatury i wilgotności w czasie.
Na czym polega klasyfikowanie dokumentacji w jednostce organizacyjnej?
Polega na przypisaniu dokumentacji do właściwych haseł klasyfikacyjnych z wykazu akt oraz nadaniu jej odpowiedniej kategorii archiwalnej, np. A lub B.
Dlaczego nadzór nad klasyfikowaniem dokumentów sprawuje archiwum państwowe?
Archiwum państwowe odpowiada za ochronę państwowego zasobu archiwalnego i kontroluje, czy jednostki prawidłowo postępują z dokumentacją mającą wartość historyczną lub dowodową.
Jaka jest rola kierownika jednostki w postępowaniu z dokumentacją?
Kierownik jednostki odpowiada organizacyjnie za prawidłowe wykonywanie czynności kancelaryjno-archiwalnych w jednostce, ale nie zastępuje zewnętrznego nadzoru archiwum państwowego.
Czym różni się kategoria A od kategorii B dokumentacji?
Kategoria A oznacza materiały archiwalne przechowywane wieczyście. Kategoria B oznacza dokumentację niearchiwalną przechowywaną przez określony czas, np. B5, B10 lub B50.
Co to jest właściwe miejscowo archiwum państwowe?
To archiwum państwowe, które ze względu na obszar działania lub siedzibę jednostki sprawuje nad nią nadzór archiwalny.
Jakie znaczenie ma jednolity rzeczowy wykaz akt przy klasyfikowaniu dokumentacji?
Jednolity rzeczowy wykaz akt wskazuje symbole klasyfikacyjne, hasła rzeczowe i kategorie archiwalne, według których jednostka porządkuje i kwalifikuje dokumentację.
Dlaczego rok 1795 jest ważną granicą w archiwistyce polskiej?
Rok 1795 to data III rozbioru Polski i upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dokumenty sprzed tej daty zalicza się często do zasobu dawnego, właściwego m.in. dla AGAD.
Jakie archiwum należy wskazać przy dokumentach władz centralnych dawnej Rzeczypospolitej?
Należy wskazać Archiwum Główne Akt Dawnych. Przechowuje ono materiały dotyczące dawnych władz i urzędów państwowych sprzed 1795 roku.
Czym różni się Archiwum Główne Akt Dawnych od Archiwum Akt Nowych?
AGAD przechowuje głównie akta dawne, zwłaszcza sprzed 1795 roku. Archiwum Akt Nowych gromadzi przede wszystkim dokumentację centralnych władz i instytucji z okresu nowszego, głównie XX wieku.
Czy Archiwum Państwowe w Warszawie jest właściwym miejscem dla akt władz dawnej Rzeczypospolitej sprzed 1795 roku?
Nie w tym kontekście. Archiwum Państwowe w Warszawie ma znaczenie głównie dla dokumentacji regionalnej Warszawy i Mazowsza, natomiast akta dawnych władz centralnych przechowuje AGAD.
Jakiego typu dokumenty można kojarzyć z zasobem AGAD?
Z AGAD można kojarzyć akta królewskie, sejmowe, sądowe, skarbowe, księgi grodzkie i ziemskie oraz dokumenty dawnej administracji państwowej.
Jak zapamiętać właściwą odpowiedź w podobnym pytaniu egzaminacyjnym?
Hasło pomocnicze: „akta dawne sprzed rozbiorów = AGAD”. Jeśli pytanie dotyczy dokumentów publicznych sprzed 1795 roku, należy wybrać Archiwum Główne Akt Dawnych.
Na czym polega system kancelaryjny bezdziennikowy?
To system, w którym podstawą prowadzenia dokumentacji jest sprawa, a nie dziennik korespondencyjny. Pisma łączy się w sprawy i gromadzi w odpowiednich teczkach aktowych.
Jak należy ułożyć materiały archiwalne w teczce prowadzonej w systemie bezdziennikowym?
Należy je ułożyć w kolejności spraw, a w ramach każdej sprawy według dat dokumentów. Taki układ pozwala zachować logiczny przebieg spraw.
Dlaczego odpowiedź „w podziale tematycznym oraz chronologicznym” nie jest właściwa?
Podział tematyczny dotyczy raczej klasyfikowania dokumentacji do teczek według wykazu akt. Wewnątrz teczki w systemie bezdziennikowym decyduje kolejność spraw, a nie ogólny podział tematyczny.
Czym jest sprawa w dokumentacji kancelaryjnej?
Sprawa to zespół dokumentów dotyczących jednego konkretnego zagadnienia, które wymaga załatwienia. Wszystkie pisma związane z daną sprawą powinny być przechowywane razem.
Co oznacza układ dokumentów „w ramach spraw według dat”?
Oznacza to, że dokumenty należące do jednej sprawy układa się chronologicznie. Dzięki temu można prześledzić przebieg załatwiania sprawy.
Jaka jest różnica między kolejnością spraw a kolejnością wszystkich dokumentów według dat?
Kolejność spraw oznacza, że najpierw grupuje się dokumenty według spraw, np. sprawa 1, sprawa 2, sprawa 3. Dopiero wewnątrz każdej sprawy stosuje się układ chronologiczny.
Dlaczego prawidłowe uporządkowanie teczek jest ważne przy przekazywaniu materiałów do archiwum państwowego?
Ułatwia kontrolę kompletności dokumentacji, zachowuje przebieg spraw i umożliwia sprawne korzystanie z materiałów archiwalnych. Nieuporządkowane akta mogą zostać zakwestionowane przy przekazaniu.
Czym jest dokumentacja kategorii A?
To materiały archiwalne posiadające trwałą wartość historyczną, prawną, naukową lub kulturową. Przechowuje się je wieczyście.
Dlaczego wewnętrzne porządkowanie dotyczy dokumentacji kategorii A?
Ponieważ dokumentacja kategorii A jest przeznaczona do trwałego przechowywania i musi być przygotowana szczególnie starannie. Ma zachować wartość dowodową i informacyjną przez wiele lat.
Czym różni się kategoria A od kategorii B?
Kategoria A oznacza materiały archiwalne przechowywane wieczyście. Kategoria B oznacza dokumentację niearchiwalną przechowywaną tylko przez określony czas.
Co oznacza symbol B5?
B5 oznacza dokumentację niearchiwalną, którą należy przechowywać przez 5 lat. Po upływie tego okresu może zostać przeznaczona do brakowania, jeśli przepisy na to pozwalają.
Co oznacza kategoria Bc?
Bc oznacza dokumentację o krótkotrwałym znaczeniu praktycznym. Może być zniszczona po utracie przydatności, bez długiego okresu przechowywania.
Na czym polega wewnętrzne porządkowanie teczki aktowej?
Polega na uporządkowaniu dokumentów wewnątrz teczki, np. według chronologii lub przebiegu sprawy, usunięciu zbędnych kopii i elementów metalowych oraz przygotowaniu akt do przechowywania.
Jaką podstawową zasadę stosuje się przy układaniu akt na półkach magazynu archiwalnego?
Akta układa się w logicznym ciągu, zwykle od lewej do prawej strony półki, a następnie przechodzi się na kolejną półkę niżej.
Dlaczego ciągłość sygnatur jest ważna w magazynie archiwalnym?
Ciągłość sygnatur ułatwia szybkie odnalezienie akt i zmniejsza ryzyko pomyłek podczas udostępniania, kontroli oraz skontrum.
Co oznacza topografia magazynu archiwalnego?
Topografia magazynu to opis rozmieszczenia dokumentacji w przestrzeni magazynowej, np. według regałów, półek, ciągów i sygnatur.
Jakie błędy mogą wystąpić przy nieprawidłowym układaniu akt?
Najczęstsze błędy to układanie dokumentacji bez zachowania kolejności, mieszanie zespołów lub spisów oraz brak zgodności między ewidencją a miejscem przechowywania.
Czym różni się porządkowanie teczek aktowych od układania akt w magazynie?
Porządkowanie teczek dotyczy przygotowania i uporządkowania samej dokumentacji, a układanie akt w magazynie dotyczy fizycznego rozmieszczenia gotowych jednostek na półkach.
Jakie oznaczenia pomagają w odnalezieniu akt w magazynie archiwalnym?
Pomagają sygnatury, numery spisów zdawczo-odbiorczych, oznaczenia regałów, półek, rzędów oraz opisy pudeł i teczek.
Dlaczego fartuch jest uznawany za podstawowy środek ochrony w archiwum magazynowym?
Fartuch chroni odzież przed kurzem i zabrudzeniami oraz ogranicza przenoszenie zanieczyszczeń na dokumentację. Jest podstawową barierą higieniczną podczas pracy z aktami.
Czy gogle są obowiązkowym środkiem ochrony przy każdym wejściu do archiwum?
Nie. Gogle mogą być stosowane w szczególnych warunkach, np. przy dużym zapyleniu, ale nie są podstawowym środkiem ochrony dla każdego wchodzącego do magazynu archiwalnego.
Dlaczego osuszacz nie jest środkiem ochrony indywidualnej?
Osuszacz jest urządzeniem technicznym służącym do regulacji wilgotności powietrza. Nie jest noszony przez pracownika i nie chroni bezpośrednio ciała osoby wchodzącej do archiwum.
Kiedy w archiwum mogą być potrzebne rękawiczki ochronne?
Rękawiczki stosuje się przy pracy z dokumentacją zabrudzoną, zniszczoną, skażoną biologicznie lub szczególnie wrażliwą. Chronią zarówno pracownika, jak i akta.
Jakie zagrożenia dla pracownika mogą występować w magazynie archiwalnym?
Najczęstsze zagrożenia to kurz, pył, pleśń, zabrudzenia oraz możliwość kontaktu z uszkodzoną dokumentacją. Dlatego stosuje się odpowiednie środki ochrony i zasady higieny pracy.
Czy hełm jest typowym wyposażeniem osoby pracującej w archiwum magazynowym?
Nie. Hełm stosuje się głównie tam, gdzie istnieje ryzyko urazów głowy, np. na budowie. W typowym magazynie archiwalnym podstawowym środkiem ochrony jest fartuch.
Do czego służy znak akt w archiwum zakładowym?
Znak akt służy do oznaczenia teczki aktowej i powiązania jej z komórką organizacyjną oraz symbolem klasyfikacyjnym z wykazu akt.
Jakie elementy zawiera poprawny znak akt?
Zawiera symbol komórki organizacyjnej oraz symbol klasyfikacyjny, najczęściej rozdzielone kropką, np. UD.123.
Dlaczego zapis UD.123/2015 nie jest poprawnym znakiem akt?
Ponieważ zawiera rok po ukośniku, a taki element jest charakterystyczny raczej dla znaku sprawy, nie dla znaku akt.
Czym różni się znak akt od znaku sprawy?
Znak akt oznacza teczkę i klasę dokumentacji, natomiast znak sprawy identyfikuje konkretną sprawę i zwykle zawiera numer sprawy oraz rok.
Dlaczego kolejność elementów w znaku akt ma znaczenie?
Kolejność zapewnia jednolity sposób oznaczania dokumentacji. Najpierw podaje się symbol komórki organizacyjnej, a następnie symbol klasyfikacyjny.
Skąd pochodzi symbol klasyfikacyjny używany w znaku akt?
Symbol klasyfikacyjny pochodzi z jednolitego rzeczowego wykazu akt obowiązującego w danej jednostce organizacyjnej.
Czym są materiały archiwalne?
To dokumentacja mająca trwałą wartość historyczną, naukową, prawną lub kulturową. Materiały archiwalne wchodzą do narodowego zasobu archiwalnego i podlegają szczególnej ochronie.
Kto może mieć szczególny obowiązek ochrony materiałów archiwalnych?
Może to być m.in. pracownik archiwum, osoba prowadząca archiwum zakładowe lub inna osoba odpowiedzialna za przechowywanie i zabezpieczanie dokumentacji.
Dlaczego niszczenie materiałów archiwalnych jest traktowane tak surowo?
Ponieważ materiały archiwalne są dobrem publicznym i mogą mieć nieodwracalną wartość dla historii, administracji, obywateli oraz nauki. Ich zniszczenie powoduje trwałą utratę informacji.
Czy za zniszczenie materiałów archiwalnych grozi tylko kara dyscyplinarna?
Nie. W przypadku świadomego niszczenia przez osobę zobowiązaną do ochrony ustawa przewiduje odpowiedzialność karną, w tym karę pozbawienia wolności do 3 lat.
Jaki akt prawny reguluje ochronę narodowego zasobu archiwalnego?
Podstawowym aktem prawnym jest ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.
Jak odróżnić odpowiedzialność karną od odpowiedzialności pracowniczej?
Odpowiedzialność pracownicza obejmuje np. naganę lub zwolnienie. Odpowiedzialność karna wynika z przepisów prawa karnego lub ustaw szczególnych i może skutkować m.in. pozbawieniem wolności.
Czym jest znak teczki aktowej?
To oznaczenie teczki wynikające z jednolitego rzeczowego wykazu akt. Służy do identyfikacji grupy dokumentów zgromadzonych w danej teczce.
Czym różni się znak teczki aktowej od znaku sprawy?
Znak teczki dotyczy całej teczki i jej klasy rzeczowej. Znak sprawy odnosi się do konkretnej sprawy prowadzonej w ramach tej teczki.
Co oznacza zapis „Kat. B10” na teczce aktowej?
Oznacza kategorię archiwalną dokumentacji. Symbol B10 wskazuje, że dokumentację należy przechowywać przez 10 lat, a po tym okresie można ją brakować za zgodą archiwum państwowego, jeśli przepisy tego wymagają.
Jakie informacje zwykle znajdują się na okładce teczki aktowej?
Na okładce umieszcza się m.in. nazwę jednostki i komórki organizacyjnej, znak teczki, kategorię archiwalną, tytuł teczki oraz daty skrajne dokumentacji.
Dlaczego znak teczki aktowej jest ważny w archiwum?
Ułatwia klasyfikowanie, wyszukiwanie i porządkowanie dokumentacji. Pozwala też powiązać teczkę z właściwą pozycją w wykazie akt.
Czy data zniszczenia akt jest wpisywana w miejscu znaku teczki?
Nie. Data zniszczenia akt nie jest standardowym elementem wpisywanym w polu znaku teczki. O ewentualnym zniszczeniu dokumentacji decyduje procedura brakowania.