Kalkulacja współczynnikowa kosztów

Kalkulacja współczynnikowa to metoda ustalania kosztu jednostkowego, stosowana wtedy, gdy w jednym procesie produkcyjnym powstaje kilka podobnych wyrobów różniących się np. rozmiarem, wagą, grubością lub pracochłonnością.

Zamiast dzielić koszty tylko przez liczbę sztuk lub metrów, przelicza się produkcję na tzw. jednostki umowne za pomocą współczynników kalkulacyjnych.

Kiedy stosuje się tę metodę?

Metoda jest przydatna, gdy:
- wyroby powstają z tego samego surowca,
- proces produkcyjny jest wspólny,
- produkty różnią się cechą wpływającą na koszt,
- można ustalić proporcje kosztów między produktami.

Przykład: deski o różnej grubości, cegły różnych rozmiarów, wyroby chemiczne o różnych stężeniach.

Schemat obliczeń

1. Ustal łączny koszt produkcji.
2. Przypisz wyrobom współczynniki kalkulacyjne.
3. Pomnóż ilość każdego wyrobu przez jego współczynnik.
4. Zsumuj jednostki przeliczeniowe.
5. Podziel łączny koszt przez sumę jednostek przeliczeniowych.
6. Pomnóż koszt jednostki przeliczeniowej przez współczynnik danego wyrobu.

Przykład

Wyprodukowano:
- 4 000 mb desek A, współczynnik 1,
- 2 000 mb desek B, współczynnik 3.

Koszty razem: 35 000 zł + 10 000 zł + 5 000 zł = 50 000 zł.

Jednostki przeliczeniowe:
- A: 4 000 × 1 = 4 000,
- B: 2 000 × 3 = 6 000,
- razem: 10 000.

Koszt jednej jednostki przeliczeniowej: 50 000 zł / 10 000 = 5 zł.

Koszt jednostkowy:
- A: 5 zł × 1 = 5 zł,
- B: 5 zł × 3 = 15 zł.

Ważne na egzaminie

Współczynnik nie oznacza ilości wyrobu, lecz względną kosztowność produktu. Produkt o współczynniku 3 pochłania trzy razy więcej kosztów jednostkowych niż produkt o współczynniku 1.