Kompensata różnic inwentaryzacyjnych

Kompensata różnic inwentaryzacyjnych polega na rozliczeniu niedoboru jednego składnika majątku nadwyżką innego składnika. Stosuje się ją wtedy, gdy podczas inwentaryzacji stwierdzono jednocześnie niedobory i nadwyżki, a komisja inwentaryzacyjna uzna, że można je ze sobą powiązać.

Kiedy może wystąpić kompensata?

Kompensata jest możliwa najczęściej wtedy, gdy:
- różnice dotyczą podobnych składników majątku,
- powstały w tym samym okresie inwentaryzacyjnym,
- dotyczą tej samej osoby odpowiedzialnej materialnie,
- istnieje uzasadnienie, że mogło dojść np. do pomyłki przy wydaniu, przyjęciu lub ewidencji zapasów.

Decyzję o kompensacie podejmuje komisja inwentaryzacyjna po analizie przyczyn różnic.

Jak obliczyć wartość kompensaty?

W zadaniach egzaminacyjnych wartość kompensaty ustala się zwykle jako kwotę, do której można pokryć niedobór nadwyżką. Oznacza to, że kompensata nie może być wyższa niż niższa z dwóch wartości:

• wartość nadwyżki,
• wartość niedoboru.

Przykład

Stwierdzono:
- nadwyżkę produktu A: 100 szt. × 15 zł = 1 500 zł,
- niedobór produktu B: 80 szt. × 12 zł = 960 zł.

Niższa wartość to 960 zł, więc wartość kompensaty wynosi:

960 zł.

Po kompensacie pozostaje jeszcze nadwyżka:

1 500 zł − 960 zł = 540 zł.

Najważniejsza zasada

Jeżeli nadwyżka ma większą wartość niż niedobór, kompensata obejmuje tylko wartość niedoboru. Jeżeli niedobór ma większą wartość niż nadwyżka, kompensata obejmuje tylko wartość nadwyżki.