Beziskiernikowy ogranicznik przepięć nn to aparat ochronny stosowany w sieciach i instalacjach niskiego napięcia do ograniczania skutków przepięć. Chroni urządzenia elektryczne przed krótkotrwałym wzrostem napięcia, np. pochodzącym od wyładowań atmosferycznych lub łączeń w sieci.
Budowa
Typowy ogranicznik beziskiernikowy zawiera:
- warystor — element nieliniowy, którego rezystancja silnie maleje przy wzroście napięcia,
- obudowę izolacyjną — chroni element czynny i zapewnia izolację,
- wypust górny, liniowy — zacisk do połączenia z przewodem fazowym lub linią,
- wypust dolny, uziomowy — zacisk do połączenia z uziemieniem lub przewodem ochronnym.
Na rysunkach egzaminacyjnych ogranicznik ten często można rozpoznać po oznaczeniu warystora wewnątrz obudowy oraz po dwóch wyprowadzeniach: liniowym i uziomowym.
Zasada działania
W normalnych warunkach ogranicznik ma bardzo dużą rezystancję i praktycznie nie przewodzi prądu. Gdy napięcie przekroczy dopuszczalną wartość, rezystancja warystora gwałtownie maleje. Prąd przepięciowy zostaje odprowadzony do ziemi, a napięcie na chronionym urządzeniu zostaje ograniczone.
Cechy ogranicznika beziskiernikowego
- nie zawiera iskiernika jako głównego elementu roboczego,
- działa bardzo szybko,
- wykorzystuje właściwości warystora,
- wymaga skutecznego połączenia z uziemieniem,
- stosowany jest m.in. w instalacjach nn i liniach napowietrznych.
Ważne na egzaminie
Jeżeli na przekroju urządzenia widoczny jest warystor, obudowa oraz wyprowadzenie liniowe i uziomowe, najczęściej chodzi o beziskiernikowy ogranicznik przepięć niskiego napięcia, a nie o wyłącznik różnicowoprądowy, tranzystor czy izolator.