Jednofazowy silnik komutatorowy to silnik elektryczny z komutatorem i szczotkami, zasilany z sieci jednofazowej prądu przemiennego. Często nazywany jest też silnikiem uniwersalnym, ponieważ może pracować zarówno przy zasilaniu AC, jak i DC.
Budowa
Typowy silnik komutatorowy jednofazowy składa się z:
- stojana z uzwojeniem wzbudzenia,
- wirnika z uzwojeniem twornika,
- komutatora,
- szczotek węglowych,
- łożysk i obudowy.
W wielu wykonaniach uzwojenie stojana i wirnika są połączone szeregowo, podobnie jak w maszynie szeregowej prądu stałego.
Cechy pracy
Silnik komutatorowy jednofazowy ma:
- dużą prędkość obrotową,
- duży moment rozruchowy,
- możliwość regulacji prędkości przez zmianę napięcia,
- skłonność do iskrzenia na komutatorze,
- większe zużycie szczotek niż w silnikach indukcyjnych.
Stosuje się go m.in. w elektronarzędziach, odkurzaczach, mikserach i małych urządzeniach AGD.
Typowe uszkodzenia
Do częstych usterek należą:
- zużycie szczotek,
- zabrudzenie lub uszkodzenie komutatora,
- przerwa w uzwojeniu wirnika lub stojana,
- zwarcie międzyzwojowe uzwojenia stojana lub wirnika.
W przypadku zwarcia międzyzwojowego uzwojenia stojana maleje liczba czynnych zwojów i osłabia się strumień magnetyczny. Silnik może wtedy osiągać zbyt dużą prędkość obrotową i pobierać zwiększony prąd z sieci.