Kierunek obrotów silnika prądu stałego zależy od wzajemnego kierunku prądu w tworniku i w uzwojeniu wzbudzenia. Moment elektromagnetyczny powstaje wskutek oddziaływania pola magnetycznego wzbudzenia z prądem płynącym w tworniku.
Zasada zmiany kierunku
Aby zmienić kierunek obrotów silnika prądu stałego, należy odwrócić kierunek prądu tylko w jednym z obwodów:
- tylko w obwodzie twornika,
- albo tylko w obwodzie wzbudzenia.
Jeżeli jednocześnie odwróci się kierunek prądu w tworniku i we wzbudzeniu, kierunek obrotów zwykle się nie zmieni, ponieważ zmieniają się oba czynniki wytwarzające moment.
Silnik szeregowy
W silniku prądu stałego szeregowym uzwojenie twornika i uzwojenie wzbudzenia są połączone szeregowo. Prąd płynie kolejno przez oba uzwojenia. Dlatego sama zmiana biegunowości zasilania nie powoduje zmiany kierunku obrotów — prąd zmienia kierunek jednocześnie w tworniku i w uzwojeniu szeregowym.
Typowe oznaczenia zacisków:
- A1, A2 — twornik,
- D1, D2 — uzwojenie wzbudzenia szeregowego.
Przykładowy tor prądu dla pracy w prawo może wyglądać następująco:
L+ → A1 → A2 → D1 → D2 → L-
Na co uważać na schematach egzaminacyjnych?
Na rysunku trzeba sprawdzić:
- czy twornik i uzwojenie wzbudzenia są połączone szeregowo czy równolegle,
- przez które zaciski wpływa i wypływa prąd,
- czy połączenia odpowiadają pracy w prawo czy w lewo według przyjętego oznaczenia zacisków.
W pytaniach egzaminacyjnych obecność zacisków A1, A2 oraz D1, D2 połączonych w jeden tor prądowy najczęściej wskazuje na silnik prądu stałego szeregowy.