Kolejność faz to kolejność występowania maksymalnych wartości napięć w trójfazowej sieci prądu przemiennego, np. L1-L2-L3. Nazywa się ją także następstwem faz lub kierunkiem wirowania faz.
W instalacjach trójfazowych prawidłowa kolejność faz jest szczególnie ważna przy zasilaniu silników trójfazowych. Pole magnetyczne wirujące w silniku powstaje zgodnie z kolejnością faz. Jeśli zamieni się miejscami dwie fazy, pole magnetyczne zacznie wirować w przeciwną stronę, a silnik zmieni kierunek obrotów.
Skutek zamiany faz
Zamiana dwóch przewodów fazowych, np. L1 z L2, zwykle nie powoduje:
- zadziałania zabezpieczenia nadprądowego,
- zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego,
- nierównomiernej pracy grzałek rezystancyjnych.
Najczęstszy skutek to zmiana kierunku wirowania napędów, np. silników pomp, wentylatorów, sprężarek, przenośników lub obrabiarek.
Dlaczego to może być niebezpieczne?
Nieprawidłowy kierunek obrotów może spowodować:
- pracę pompy bez tłoczenia medium,
- odwrotne działanie wentylatora,
- cofanie się przenośnika,
- uszkodzenie mechaniczne maszyny,
- zagrożenie dla obsługi.
Jak sprawdza się kolejność faz?
Do kontroli używa się wskaźnika kolejności faz. Przyrząd podłącza się do przewodów L1, L2, L3, a on wskazuje, czy kolejność jest prawidłowa. W praktyce po montażu gniazda trójfazowego należy sprawdzić kolejność faz przed podłączeniem urządzenia.
Jak zmienić kierunek obrotów silnika?
W typowym silniku trójfazowym wystarczy zamienić miejscami dowolne dwie fazy zasilające silnik. Nie wolno zamieniać przewodu ochronnego PE ani neutralnego N z przewodami fazowymi.