Komutator
Słownik kwalifikacji ELE.01 - Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych
Komutator to element maszyny komutatorowej, najczęściej silnika lub prądnicy prądu stałego, umieszczony na wirniku. Ma postać pierścienia złożonego z wielu miedzianych segmentów, nazywanych działkami komutatora. Segmenty są od siebie odizolowane, najczęściej miką lub innym materiałem izolacyjnym.
Zadanie komutatora
Podstawowym zadaniem komutatora jest przełączanie kierunku prądu w uzwojeniach twornika podczas obrotu wirnika. Dzięki temu w silniku prądu stałego moment elektromagnetyczny działa w stałym kierunku, a wirnik może obracać się ciągle.
W uproszczeniu komutator pełni funkcję mechanicznego prostownika lub przełącznika prądu:
- w silniku prądu stałego doprowadza prąd do uzwojenia twornika,
- w prądnicy prądu stałego odbiera napięcie z wirnika i prostuje je mechanicznie,
- współpracuje bezpośrednio ze szczotkami.
Współpraca ze szczotkami
Do powierzchni komutatora dociskane są szczotki, najczęściej grafitowe lub elektrografitowe. Przez szczotki prąd przepływa między częścią nieruchomą maszyny a wirnikiem. Zły stan komutatora lub szczotek może powodować iskrzenie, grzanie się maszyny oraz nierówną pracę silnika.
Jak rozpoznać komutator na rysunku?
Na schematach przekrojowych komutator jest zwykle pokazany jako pierścień złożony z wielu małych, równomiernie rozmieszczonych segmentów przy osi wirnika. Nie należy go mylić ze szczotkami, które są elementami nieruchomymi dociskanymi do komutatora.