Łącznik krzyżowy to łącznik instalacyjny stosowany w obwodach oświetleniowych, gdy jedną lampę lub grupę lamp trzeba załączać i wyłączać z trzech lub większej liczby miejsc.
Nie pracuje samodzielnie jako podstawowy łącznik światła. Montuje się go pomiędzy dwoma łącznikami schodowymi. Dla sterowania z trzech miejsc stosuje się układ:
- łącznik schodowy,
- łącznik krzyżowy,
- łącznik schodowy.
Jeżeli punktów sterowania jest więcej, między łącznikami schodowymi dodaje się kolejne łączniki krzyżowe.
Zasada działania
Łącznik krzyżowy przełącza połączenia między dwoma parami przewodów korespondencyjnych. W jednym położeniu łączy przewody „na wprost”, a w drugim położeniu „na krzyż”. Dzięki temu zmienia stan obwodu i umożliwia zapalenie lub zgaszenie światła z dodatkowego miejsca.
Symbol graficzny
Na schematach instalacyjnych łącznik krzyżowy przedstawia się symbolem sugerującym skrzyżowanie torów przełączania. W pytaniach egzaminacyjnych należy odróżniać go od łącznika schodowego, szeregowego i grupowego.
Typowe zastosowanie
Łącznik krzyżowy stosuje się m.in. w:
- długich korytarzach,
- klatkach schodowych,
- dużych pomieszczeniach z kilkoma wejściami,
- ciągach komunikacyjnych w budynkach.
Ważne na egzaminie
Jeżeli instalacja ma umożliwiać sterowanie jednym obwodem oświetleniowym z więcej niż dwóch miejsc, potrzebny jest łącznik krzyżowy. W układzie zawsze współpracuje on z dwoma łącznikami schodowymi.