Łożysko kulkowe
Słownik kwalifikacji ELE.01 - Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych
Co to jest łożysko kulkowe?
Łożysko kulkowe to element maszynowy umożliwiający obrót wału lub osi przy małych oporach tarcia. Należy do łożysk tocznych, ponieważ między pierścieniem wewnętrznym i zewnętrznym znajdują się elementy toczne w postaci kulek.
Budowa
Typowe łożysko kulkowe składa się z:
- pierścienia zewnętrznego osadzanego zwykle w obudowie,
- pierścienia wewnętrznego osadzanego na wale,
- kulek przenoszących obciążenie,
- koszyka, który utrzymuje kulki w równych odstępach,
- opcjonalnych uszczelnień lub osłon.
Zastosowanie w maszynach elektrycznych
Łożyska kulkowe stosuje się m.in. w silnikach elektrycznych, prądnicach, wentylatorach i zespołach kół pasowych. Podpierają wał wirnika lub wał napędowy i umożliwiają jego płynny obrót.
Rozpoznawanie na rysunku technicznym
W przekroju łożysko kulkowe często widać jako dwa pierścienie, pomiędzy którymi znajdują się małe okręgi symbolizujące kulki. W zespole koła pasowego łożysko jest zwykle osadzone między wałem a obudową.
Typowe objawy uszkodzenia
- hałas podczas pracy,
- drgania wału,
- wzrost temperatury,
- wyczuwalny luz,
- nierównomierna praca maszyny.
W pytaniach egzaminacyjnych warto odróżniać łożysko kulkowe od wpustu, pierścienia uszczelniającego i wkrętu: łożysko ma charakterystyczne kulki widoczne w przekroju.