Maszyna komutatorowa
Słownik kwalifikacji ELE.01 - Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych
Maszyna komutatorowa to maszyna elektryczna, w której występuje komutator współpracujący ze szczotkami. Komutator jest jednym z najważniejszych elementów rozpoznawczych takiej maszyny na rysunkach przekrojowych i schematach budowy.
Cechy charakterystyczne
Maszynę komutatorową można rozpoznać po obecności:
- komutatora umieszczonego na wale wirnika,
- szczotek dociskanych do komutatora,
- uzwojonego wirnika, czyli twornika,
- biegunów głównych stojana z nabiegunnikami,
- często także biegunów komutacyjnych poprawiających pracę komutatora.
W przekroju poprzecznym komutator zwykle znajduje się w pobliżu osi maszyny i jest przedstawiany jako segmentowy pierścień. Szczotki stykają się z jego powierzchnią.
Zasada działania
Zadaniem komutatora jest przełączanie kierunku prądu w uzwojeniach wirnika w odpowiednich chwilach. Dzięki temu moment elektromagnetyczny może mieć stały zwrot, a maszyna może pracować jako silnik lub prądnica.
Odróżnienie od innych maszyn
Maszyna komutatorowa różni się od:
- silnika indukcyjnego klatkowego — nie ma klatki wirnika ani komutatora,
- silnika indukcyjnego pierścieniowego — ma pierścienie ślizgowe, ale nie komutator segmentowy,
- maszyny synchronicznej — zwykle ma uzwojenie wzbudzenia lub magnesy na wirniku, ale nie klasyczny komutator.
W pytaniach egzaminacyjnych obecność komutatora i szczotek jest najważniejszą wskazówką, że chodzi o maszynę komutatorową.