Oddziaływanie twornika to zjawisko występujące w maszynach prądu stałego, gdy prąd płynący przez uzwojenie twornika wytwarza własne pole magnetyczne. Pole to nakłada się na pole biegunów głównych i powoduje jego zniekształcenie.
Na czym polega zjawisko?
W idealnej maszynie pole magnetyczne biegunów głównych powinno mieć uporządkowany rozkład. Po obciążeniu maszyny przez uzwojenie twornika zaczyna płynąć prąd. Twornik staje się wtedy źródłem dodatkowego pola magnetycznego.
To pole może:
- osłabiać pole główne w jednej części bieguna,
- wzmacniać pole główne w innej części bieguna,
- przesuwać strefę neutralną,
- utrudniać prawidłową komutację.
Skutki oddziaływania twornika
Najczęstsze skutki to:
- iskrzenie na komutatorze,
- pogorszenie pracy szczotek,
- większe nagrzewanie maszyny,
- pogorszenie stabilności napięcia w prądnicy,
- pogorszenie właściwości pracy silnika.
Jak ogranicza się oddziaływanie twornika?
W maszynach prądu stałego stosuje się między innymi:
- uzwojenie kompensacyjne — ogranicza oddziaływanie twornika pod biegunami głównymi,
- bieguny komutacyjne — poprawiają warunki komutacji w strefie neutralnej,
- odpowiednie ustawienie szczotek.
Wskazówka egzaminacyjna
Jeżeli w pytaniu pojawia się uzwojenie kompensacyjne, należy kojarzyć je przede wszystkim z kompensacją oddziaływania twornika w strefie biegunów głównych, a nie w strefie neutralnej.