Rezystancja zastępcza to jedna rezystancja, którą można zastąpić cały układ rezystorów widziany z dwóch zacisków, np. A-B. Po zastąpieniu obwód pobierałby taki sam prąd przy tym samym napięciu.
Połączenie szeregowe
Rezystory są połączone szeregowo, gdy przez każdy płynie ten sam prąd. Rezystancje dodają się:
Rz = R1 + R2 + R3 + ...
Przykład: 10 Ω + 20 Ω = 30 Ω.
Połączenie równoległe
Rezystory są połączone równolegle, gdy ich końce są podłączone do tych samych dwóch węzłów, czyli mają takie samo napięcie. Dla dwóch rezystorów:
Rz = (R1 · R2) / (R1 + R2)
Dla kilku rezystorów:
1/Rz = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3 + ...
Dwa jednakowe rezystory połączone równolegle dają połowę wartości jednego z nich, np. 10 Ω || 10 Ω = 5 Ω.
Jak rozwiązywać zadania egzaminacyjne?
- Znajdź fragmenty połączone równolegle, czyli elementy między tymi samymi węzłami.
- Oblicz ich rezystancje zastępcze.
- Zastąp fragment jedną rezystancją.
- Dodaj rezystancje połączone szeregowo.
Przykład z zadania
Lewy blok: 10 Ω || 10 Ω = 5 Ω.
Prawy blok: 30 Ω || 70 Ω = (30·70)/(30+70) = 21 Ω.
Całość jest połączona szeregowo:
RAB = 5 Ω + 20 Ω + 21 Ω = 46 Ω.
Poprawna odpowiedź: 46 Ω.