SPZ, czyli samoczynne ponowne załączenie, to automatyka stosowana w sieciach elektroenergetycznych. Jej zadaniem jest krótkotrwałe wyłączenie uszkodzonej linii i ponowne jej załączenie po krótkim czasie. Ma to sens, ponieważ wiele zwarć w sieciach napowietrznych ma charakter przemijający, np. po uderzeniu pioruna, zetknięciu gałęzi z przewodem albo chwilowym przeskoku iskrowym.
Jak działa SPZ?
Typowy przebieg jest następujący:
- zabezpieczenie wykrywa zakłócenie w sieci,
- wyłącznik odłącza zasilanie,
- po krótkiej przerwie następuje automatyczne ponowne załączenie,
- jeśli zakłócenie zniknęło, zasilanie wraca do normalnej pracy.
Przerwa w napięciu może trwać ułamki sekundy lub około jednej sekundy. Dla odbiorcy oznacza to krótkotrwały zanik napięcia.
Znaczenie dla układów stycznikowych
W układach zasilających silniki trójfazowe zanik napięcia może spowodować odpadnięcie stycznika. Cewka stycznika przestaje być zasilana, styki główne się rozwierają, a obwód podtrzymania zostaje przerwany. Po powrocie napięcia silnik zwykle nie uruchamia się samoczynnie, dopóki operator ponownie nie naciśnie przycisku START.
Ważne na egzaminie
Krótkotrwały zanik napięcia po zadziałaniu SPZ nie musi oznaczać przepalenia bezpieczników ani zadziałania przekaźnika termicznego. Najbardziej typowym skutkiem w prostym układzie sterowania stycznikowego jest wyłączenie układu sterującego.