Samoczynne wyłączenie zasilania to środek ochrony przeciwporażeniowej stosowany w instalacjach elektrycznych. Polega na tym, że w razie uszkodzenia izolacji i pojawienia się niebezpiecznego napięcia na obudowie urządzenia zabezpieczenie automatycznie odłącza zasilanie.
Zabezpieczeniem może być m.in.:
- wyłącznik instalacyjny nadprądowy,
- bezpiecznik topikowy,
- wyłącznik różnicowoprądowy.
Zasada działania
W układach TN zwarcie przewodu fazowego z obudową urządzenia powoduje przepływ prądu zwarciowego przez przewód PE lub PEN. Prąd ten musi być na tyle duży, aby zabezpieczenie zadziałało w wymaganym czasie.
Warunek skuteczności ochrony zapisuje się najczęściej jako:
Zs × Ia ≤ U0
albo równoważnie:
Zs ≤ U0 / Ia
gdzie:
- Zs — impedancja pętli zwarciowej,
- Ia — prąd zapewniający zadziałanie zabezpieczenia,
- U0 — napięcie fazowe względem ziemi.
Znaczenie w praktyce
Jeżeli impedancja pętli zwarciowej jest za duża, prąd zwarcia będzie za mały. Zabezpieczenie może wtedy nie wyłączyć zasilania dostatecznie szybko, a na obudowie urządzenia może utrzymywać się niebezpieczne napięcie dotykowe.
Dlatego podczas pomiarów odbiorczych i okresowych instalacji wykonuje się pomiar impedancji pętli zwarciowej.
Typowy przykład
Dla wyłącznika nadprądowego typu B10:
Ia = 5 × 10 A = 50 A
Przy napięciu U0 = 230 V:
Zs ≤ 230 / 50 = 4,6 Ω
Oznacza to, że impedancja pętli zwarciowej powinna być mniejsza niż około 4,6 Ω, aby zabezpieczenie mogło skutecznie odłączyć zasilanie.