Sprawność oznaczana symbolem η określa, jaka część mocy doprowadzonej do urządzenia zostaje zamieniona na moc użyteczną.
Podstawowy wzór:
η = Pwy / Pwe
czyli:
Pwy = η · Pwe
oraz:
Pwe = Pwy / η
Układ silnik–pompa
W układzie napędowym silnik elektryczny napędza maszynę roboczą, np. pompę. Moc z wału silnika jest mocą wejściową dla pompy.
Jeżeli silnik ma moc znamionową 3 kW, to w typowych zadaniach egzaminacyjnych oznacza to moc mechaniczną oddawaną na wale silnika, a nie moc pobieraną z sieci.
Dla pompy o sprawności η = 0,60:
PN pompy = 0,60 · 3 kW = 1,8 kW
Kiedy używa się sprawności silnika?
Sprawność silnika jest potrzebna, gdy oblicza się moc pobieraną przez silnik z sieci elektrycznej.
Przykład:
Pel = Pwału / ηsilnika = 3 kW / 0,90 = 3,33 kW
Nie jest to jednak moc pompy, tylko moc elektryczna pobierana przez silnik.
Sprawność całkowita
Jeżeli trzeba obliczyć moc użyteczną pompy względem mocy pobranej z sieci, wtedy mnoży się sprawności kolejnych urządzeń:
ηcałk = ηsilnika · ηpompy
Dla danych z zadania:
ηcałk = 0,90 · 0,60 = 0,54
Oznacza to, że 54% mocy pobranej z sieci zamieni się na użyteczną moc pompy.