Stal krzemowa

Stal krzemowa to stal elektrotechniczna stosowana do wykonywania rdzeni magnetycznych transformatorów, silników, prądnic i dławików. Zawiera dodatek krzemu, zwykle kilka procent, który poprawia jej właściwości magnetyczne.

W pytaniach egzaminacyjnych najważniejsza zasada brzmi: rdzeń transformatora energetycznego wykonuje się ze stali z domieszką krzemu.

Dlaczego dodaje się krzem?

Dodatek krzemu powoduje, że stal:

• ma mniejsze straty magnetyczne,
• ogranicza straty na prądy wirowe,
• zmniejsza straty histerezowe,
• lepiej nadaje się do pracy w zmiennym polu magnetycznym,
• mniej się nagrzewa podczas pracy transformatora.

Transformator pracuje przy prądzie przemiennym, więc jego rdzeń jest stale przemagnesowywany. Materiał rdzenia musi dobrze przewodzić strumień magnetyczny, ale jednocześnie powinien powodować jak najmniejsze straty energii.

Rdzeń z blach elektrotechnicznych

Rdzeni transformatorów nie wykonuje się zwykle jako jednego litego kawałka metalu. Stosuje się cienkie blachy elektrotechniczne izolowane między sobą. Takie wykonanie dodatkowo ogranicza prądy wirowe, które powodowałyby nagrzewanie rdzenia i spadek sprawności.

Czego nie stosuje się jako domieszki w tym pytaniu?

• Miedź jest bardzo dobrym przewodnikiem elektrycznym, ale nie jest typową domieszką stali rdzeniowej transformatora.
• Molibden stosuje się w innych stopach specjalnych, ale nie jest podstawową odpowiedzią dla rdzeni transformatorowych.
• Siarka pogarsza właściwości stali i nie jest pożądaną domieszką w rdzeniach magnetycznych.

Zapamiętaj

Rdzeń transformatora energetycznego: stal krzemowa, czyli stal z dodatkiem krzemu.