Współczynnik mocy określa, jaka część mocy pozornej jest zamieniana na moc czynną, czyli użyteczną. Najczęściej oznacza się go jako cos φ.
W uproszczeniu:
cos φ = P / S
Gdzie:
- P – moc czynna w watach,
- S – moc pozorna w woltoamperach.
Co oznacza niski współczynnik mocy?
Niski współczynnik mocy oznacza, że w instalacji występuje duży udział mocy biernej. Odbiornik pobiera wtedy większy prąd z sieci, niż wynikałoby to z samej mocy czynnej.
Przykład: dwa urządzenia mogą wykonywać podobną pracę, ale urządzenie o niższym cos φ będzie bardziej obciążało sieć, ponieważ pobiera większy prąd pozorny.
Dlaczego dąży się do poprawy cos φ?
Poprawa współczynnika mocy przez kompensację mocy biernej powoduje:
- zmniejszenie prądu płynącego w przewodach,
- zmniejszenie strat mocy w liniach,
- zmniejszenie spadków napięcia,
- lepsze wykorzystanie transformatorów i kabli,
- ograniczenie opłat za energię bierną.
Typowe skojarzenie egzaminacyjne
Jeżeli w pytaniu pojawia się kompensacja mocy biernej, to zwykle chodzi o poprawę współczynnika mocy i zmniejszenie strat przesyłowych. Nie należy łączyć tego zagadnienia ze zmianą częstotliwości sieci.