Wyłącznik instalacyjny typu C

Słownik kwalifikacji ELE.01 - Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych

Wyłącznik instalacyjny typu C to wyłącznik nadprądowy, którego charakterystyka zadziałania jest przeznaczona dla obwodów z podwyższonym prądem rozruchowym. Stosuje się go m.in. do silników, transformatorów, większych zasilaczy i urządzeń, które przy załączeniu chwilowo pobierają kilka razy większy prąd niż podczas normalnej pracy.

Charakterystyka zadziałania

Wyłącznik typu C ma dwa człony zabezpieczające:

  • człon przeciążeniowy — działa z opóźnieniem przy niewielkim przekroczeniu prądu znamionowego,
  • człon zwarciowy elektromagnetyczny — działa szybko przy dużym prądzie zwarciowym.

Dla charakterystyki C szybkie wyzwolenie zwarciowe następuje przy prądzie około:

  • 5–10 × In,

gdzie In to prąd znamionowy wyłącznika.

Przykład:

  • C10: próg szybkiego zadziałania mieści się w zakresie 50–100 A,
  • C16: próg szybkiego zadziałania mieści się w zakresie 80–160 A.

Porównanie z typem B

Wyłącznik typu B działa szybciej przy mniejszych prądach zwarciowych, ponieważ jego człon elektromagnetyczny zadziała przy:

  • 3–5 × In.

Dlatego B10 ma zakres szybkiego zadziałania 30–50 A, a C10 50–100 A. Jeżeli przewidywany prąd zwarciowy jest niewielki, np. 65 A, wyłącznik typu B może być właściwszy, bo daje pewniejsze samoczynne wyłączenie zasilania.

Znaczenie przy doborze zabezpieczenia

Przy doborze wyłącznika trzeba sprawdzić, czy przewidywany prąd zwarciowy jest wystarczająco duży, aby wyłącznik zadziałał w wymaganym czasie. W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się zwykle górną granicę zakresu zadziałania. Dla prądu zwarciowego 65 A pewne szybkie zadziałanie zapewnia B10, ponieważ 5 × 10 A = 50 A, a 65 A jest większe od tej wartości.