Wyłącznik nadprądowy to aparat zabezpieczający instalację elektryczną przed skutkami przepływu zbyt dużego prądu. W praktyce często nazywany jest też wyłącznikiem instalacyjnym lub potocznie „eską”.
Jego podstawowym zadaniem jest automatyczne wyłączenie obwodu, gdy prąd przekroczy dopuszczalną wartość dla przewodów i urządzeń.
Przed czym chroni?
Wyłącznik nadprądowy chroni głównie przed:
- przeciążeniem — gdy odbiorniki pobierają prąd większy niż dopuszczalny przez dłuższy czas,
- zwarciem — gdy następuje gwałtowny wzrost prądu, np. przez uszkodzenie izolacji lub bezpośrednie zetknięcie przewodów.
W pytaniach egzaminacyjnych funkcja ochrony przed przeciążeniem prądowym jednoznacznie wskazuje na wyłącznik nadprądowy.
Jak działa?
Typowy wyłącznik nadprądowy ma dwa człony wyzwalające:
- człon termiczny — reaguje na przeciążenie; nagrzewający się bimetal powoduje rozłączenie obwodu,
- człon elektromagnetyczny — reaguje bardzo szybko na zwarcie.
Dzięki temu jeden aparat może chronić obwód zarówno przed przeciążeniem, jak i przed zwarciem.
Czego nie należy mylić?
Wyłącznika nadprądowego nie należy mylić z:
- wyłącznikiem różnicowoprądowym — chroni przed prądem upływu i porażeniem, nie przed przeciążeniem,
- stycznikiem — służy do załączania i wyłączania obwodów sterowanych elektrycznie,
- lampką sygnalizacyjną — tylko informuje o stanie pracy obwodu.
Przykład oznaczenia
Przykład: B16 oznacza wyłącznik nadprądowy o charakterystyce B i prądzie znamionowym 16 A. Stosuje się go często w obwodach gniazd lub oświetlenia, zależnie od projektu instalacji.