Wyzwalacz termobimetalowy to element zabezpieczenia elektrycznego reagujący na długotrwały wzrost prądu, czyli przeciążenie. Stosuje się go m.in. w wyłącznikach silnikowych, przekaźnikach termicznych i niektórych aparatach zabezpieczeniowych.
Zasada działania
Podstawą działania jest bimetal, czyli pasek złożony z dwóch metali o różnej rozszerzalności cieplnej. Gdy przez obwód płynie zbyt duży prąd, element nagrzewa się. Pod wpływem temperatury bimetal wygina się i po pewnym czasie uruchamia mechanizm rozłączający obwód.
Im większe przeciążenie, tym szybciej następuje zadziałanie zabezpieczenia. Przy niewielkim przeciążeniu wyzwolenie może nastąpić dopiero po dłuższym czasie.
Przed czym chroni?
Wyzwalacz termobimetalowy chroni przede wszystkim przed:
- przeciążeniem silnika lub obwodu,
- nadmiernym nagrzewaniem przewodów,
- uszkodzeniem izolacji wskutek zbyt dużego prądu roboczego,
- długotrwałą pracą urządzenia ponad dopuszczalne obciążenie.
Nie jest przeznaczony do ochrony przed zwarciem. Zwarcie powoduje bardzo gwałtowny wzrost prądu i wymaga szybkiego zabezpieczenia elektromagnetycznego, bezpiecznika topikowego albo wyłącznika nadprądowego o odpowiedniej charakterystyce.
Przykład zastosowania
W układzie zasilania silnika elektrycznego wyzwalacz termobimetalowy może wyłączyć silnik, gdy jest on mechanicznie przeciążony, np. gdy napędzana maszyna stawia zbyt duży opór. Dzięki temu uzwojenia silnika nie przegrzewają się.
Ważne na egzaminie
Jeśli w pytaniu pojawia się wyzwalacz termobimetalowy, należy kojarzyć go z zabezpieczeniem przed przeciążeniem, a nie przed zwarciem, przepięciem ani udarem piorunowym.