Wyzwalacz zanikowy to element zabezpieczający, który powoduje wyłączenie aparatu łączeniowego, np. wyłącznika lub stycznika, gdy napięcie zasilające spadnie poniżej dopuszczalnej wartości albo całkowicie zaniknie.
Jego podstawowym zadaniem jest ochrona przed samoczynnym ponownym załączeniem urządzenia po powrocie napięcia. Ma to szczególne znaczenie przy maszynach elektrycznych, np. silnikach indukcyjnych napędzających obrabiarki, wentylatory, pompy lub przenośniki.
Zasada działania
Gdy napięcie w obwodzie sterowania jest prawidłowe, wyzwalacz zanikowy pozwala na pracę układu. Jeśli nastąpi zanik napięcia:
- wyzwalacz powoduje rozłączenie obwodu,
- stycznik lub wyłącznik zostaje wyłączony,
- silnik zatrzymuje się,
- po powrocie napięcia silnik nie uruchamia się samoczynnie.
Aby ponownie uruchomić maszynę, operator musi świadomie nacisnąć przycisk START lub wykonać inną czynność załączającą.
Dlaczego nie wystarczy zabezpieczenie nadprądowe?
Zabezpieczenie nadprądowe chroni głównie przed skutkami przeciążenia i zwarcia. Nie służy do ochrony przed niekontrolowanym rozruchem po zaniku napięcia.
Dlaczego nie wyłącznik różnicowoprądowy?
Wyłącznik różnicowoprądowy chroni przed porażeniem prądem i prądami upływu. Nie jest przeznaczony do kontroli zaniku napięcia zasilania silnika.
Typowe zastosowanie
Wyzwalacz zanikowy stosuje się w układach zasilania i sterowania maszyn, gdzie samoczynny start po powrocie napięcia mógłby stworzyć zagrożenie dla obsługi, uszkodzić maszynę lub zakłócić proces technologiczny.