Zanik fazy oznacza przerwę lub brak napięcia w jednej z trzech faz zasilających silnik. Dla silnika indukcyjnego trójfazowego jest to stan niebezpieczny, ponieważ silnik przestaje być zasilany symetrycznym układem trójfazowym.
Co dzieje się przy rozruchu?
Jeżeli silnik trójfazowy ma ruszyć, ale jedna faza zanikła, nie powstaje prawidłowe wirujące pole magnetyczne. Zamiast tego pole ma charakter zbliżony do pulsującego. W efekcie silnik nie wytwarza wystarczającego momentu rozruchowego.
Dlatego silnik indukcyjny trójfazowy obciążony momentem znamionowym przy zaniku jednej fazy podczas próbnego uruchomienia nie ruszy. Może jedynie buczeć i pobierać duży prąd, co grozi przegrzaniem uzwojeń.
Co dzieje się podczas pracy?
Inna sytuacja występuje, gdy silnik już się obraca i dopiero wtedy nastąpi zanik jednej fazy. Wtedy silnik może jeszcze przez pewien czas pracować, ale:
- jego moment napędowy maleje,
- prądy w pozostałych fazach rosną,
- uzwojenia silnie się nagrzewają,
- przy większym obciążeniu może dojść do zatrzymania i uszkodzenia silnika.
Ochrona przed zanikiem fazy
Do ochrony stosuje się m.in. czujniki zaniku fazy, przekaźniki kontroli faz oraz zabezpieczenia przeciążeniowe. Ich zadaniem jest odłączenie silnika od zasilania, zanim dojdzie do przegrzania uzwojeń.
Najważniejsze na egzamin
Jeżeli pytanie dotyczy rozruchu silnika trójfazowego przy zaniku jednej fazy, poprawny wniosek brzmi: silnik obciążony momentem znamionowym nie ruszy. Odpowiedź o przegrzewaniu dotyczy głównie silnika, który już wcześniej pracował.